Γιατί η υπερχρεωμένη Βρετανία κερδίζει τα εύσημα του ΔΝΤ: Τα «μυστικά» της δημοσιονομικής αντοχής

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων κινούνται σε υψηλά πολλών δεκαετιών, εκτοξεύοντας το κόστος δανεισμού, η Βρετανία καταγράφει μια απροσδόκητη επιτυχία στα δημόσια οικονομικά της. Λίγο πριν από την κατάθεση του νέου προϋπολογισμού στις 28 Οκτωβρίου από τον υπουργό Οικονομικών, Τζον Χίλι, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) εξέφρασε την αναγνώρισή του για τη δημοσιονομική πορεία της χώρας, ξεχωρίζοντάς την ανάμεσα στις ανεπτυγμένες οικονομίες.

Η εντυπωσιακή δημοσιονομική προσαρμογή στην G7

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Bloomberg και την πρόσφατη έκθεση World Economic Outlook του ΔΝΤ, το βρετανικό δημόσιο χρέος έχει παραμείνει αξιοσημείωτα σταθερό μετά την πανδημική κρίση, διαψεύδοντας τα πλέον δυσοίωνα σενάρια. Το Ταμείο προβλέπει ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα της Βρετανίας θα υποχωρήσει εντυπωσιακά από το 3,8% του ΑΕΠ το 2026 στο 1,4% έως το 2031. Η μείωση αυτή, της τάξεως των 2,4 ποσοστιαίων μονάδων, συνιστά τη μεγαλύτερη δημοσιονομική βελτίωση μεταξύ των ισχυρότερων οικονομιών της G7.

Η επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Σιλβάνα Τενρέιρο, υπογράμμισε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο διακρίνεται για τη χάραξη μιας αξιόπιστης στρατηγικής περιορισμού του κρατικού δανεισμού. Παράλληλα, κάλεσε τη νέα ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών να διατηρήσει απαρέγκλιτα τη δημοσιονομική κατεύθυνση, καθώς το καθαρό δημόσιο χρέος διαμορφώθηκε τον Αύγουστο στο 93,8% του ΑΕΠ — αισθητά χαμηλότερα από τις προβλέψεις του OBR (Γραφείο Δημοσιονομικής Ευθύνης), το οποίο προέβλεπε προσέγγιση του 100%.

Ο ρόλος του πληθωρισμού και των αναθεωρήσεων του ΑΕΠ

Πώς κατάφερε όμως μια οικονομία με δομικές πιέσεις να συγκρατήσει τα χρέη της; Οι αναλυτές εντοπίζουν δύο βασικούς καταλύτες: τις διαδοχικές ανοδικές αναθεωρήσεις της οικονομικής δραστηριότητας των τελευταίων ετών και τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό. Παρότι η άνοδος των τιμών συμπιέζει το διαθέσιμο εισόδημα νοικοκυριών και επιχειρήσεων, λειτουργεί συχνά ως δημοσιονομικός «σύμμαχος» για το κράτος.

Όπως εξηγεί ο Στίβεν Μίλαρντ, αναπληρωτής διευθυντής του National Institute of Economic and Social Research, ο πληθωρισμός μειώνει την πραγματική αξία του υφιστάμενου ονομαστικού χρέους, ενώ ταυτόχρονα εκτοξεύει τα φορολογικά έσοδα και διογκώνει το ονομαστικό ΑΕΠ, περιορίζοντας τον δείκτη χρέους προς ΑΕΠ. Εντούτοις, όπως σημειώνει ο Άντριου Γουίσαρτ, οικονομολόγος της Berenberg, τα έκτακτα αυτά έσοδα δεν αξιοποιήθηκαν αποκλειστικά για την αποπληρωμή ελλειμμάτων, αλλά απορροφήθηκαν εν μέρει από τις φοροελαφρύνσεις του Τζέρεμι Χαντ και τις αυξημένες δημόσιες δαπάνες της Ρέιτσελ Ριβς.

Οι μελλοντικές προκλήσεις και το κόστος δανεισμού

Παρά τον θετικό τόνο του ΔΝΤ, οι προκλήσεις για το Λονδίνο παραμένουν σημαντικές. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Oxford Economics για τη Βρετανία, Άντριου Γκούντγουιν, επισημαίνει ότι το χρέος ενδέχεται να σημειώσει νέα πρόσκαιρη άνοδο προτού σταθεροποιηθεί πλήρως, καθώς διαδοχικές κυβερνήσεις περιόρισαν το βάθος των διαρθρωτικών προσαρμογών.

Το ΔΝΤ τοποθετεί το ακαθάριστο δημόσιο χρέος στο 102% του ΑΕΠ για το 2026, με κορύφωση στο 102,5% το 2027 και σταδιακή αποκλιμάκωση στο 100,2% το 2031. Ακόμη και με αυτή την πορεία, η Βρετανία διατηρεί τον δεύτερο χαμηλότερο δείκτη ακαθάριστου χρέους στην G7, πίσω μόνο από τη Γερμανία. Το στοίχημα πλέον για τον Τζον Χίλι είναι να ισορροπήσει ανάμεσα στη δημοσιονομική αυστηρότητα και την ανάγκη τόνωσης της ανάπτυξης, διατηρώντας ακλόνητη την εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών.