Στενά του Ορμούζ: Κλιμάκωση των ιρανικών επιθέσεων απειλεί την ανάκαμψη των εξαγωγών πετρελαίου

Σε νέα φάση έντασης εισέρχεται η κρίση στη Μέση Ανατολή, καθώς οι ιρανικές επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων που διέρχονται από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ γνωρίζουν κατακόρυφη αύξηση. Οι εξελίξεις αυτές απειλούν άμεσα την πρόσφατη, εύθραυστη ανάκαμψη των ροών αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, προκαλώντας έντονη ανησυχία στις διεθνείς αγορές ενέργειας και τη ναυτιλιακή κοινότητα.

Αυξανόμενα πλήγματα και ανατροπές στα ναυτιλιακά δρομολόγια

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της υπηρεσίας UK Maritime Trade Operations (UKMTO), τέσσερα δεξαμενόπλοια επλήγησαν από βλήματα σε ξεχωριστά περιστατικά στις 11 Οκτωβρίου, αριθμός που διπλασιάζει τον ημερήσιο μέσο όρο επιθέσεων της προηγούμενης εβδομάδας. Η κλιμάκωση των συγκρούσεων στην ευρύτερη περιοχή, σε συνδυασμό με τις επιθέσεις των ανταρτών Χούθι της Υεμένης προς τη Σαουδική Αραβία, οδήγησε την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 106 δολάρια ανά βαρέλι στο Λονδίνο, προτού καταγράψει μικρή διόρθωση.

Η αντίδραση της διεθνούς ναυτιλίας υπήρξε άμεση. Στοιχεία γεωεντοπισμού πλοίων που συνέλεξε το Bloomberg αποκαλύπτουν ότι περισσότερα από δώδεκα υπερδεξαμενόπλοια (VLCC), καθώς και αρκετά δεξαμενόπλοια κατηγορίας Suezmax, ανέκρουσαν πρύμναν ή διαφοροποίησαν την πορεία τους καθώς προσέγγιζαν τη Φουτζέιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τον κεντρικό κόμβο πριν από την είσοδο των Στενών.

Ο ρόλος των μεταφορτώσεων και οι εκτιμήσεις των αναλυτών

Ναυλομεσίτες καταγράφουν ενδείξεις επιβράδυνσης στη ναυσιπλοΐα, κυρίως μέσω μεγαλύτερων χρόνων αναμονής για μεταφορτώσεις πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship transfers). Η συγκεκριμένη πρακτική θεωρείται κομβική για τις εξαγωγές, καθώς μικρότερα δεξαμενόπλοια αναλαμβάνουν τον κίνδυνο διέλευσης από τα Στενά για να παραδώσουν το φορτίο σε μεγαλύτερα σκάφη ανοικτής θαλάσσης. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι πλοιοκτήτες επισημαίνουν ότι η κίνηση δεν έχει διακοπεί ολοσχερώς.

Πριν από το πρόσφατο κύμα επιθέσεων, ο διευθύνων σύμβουλος της Shell, Ουαέλ Σαουάν, εκτιμούσε πως οι ροές πετρελαίου από την περιοχή είχαν επανέλθει στο 80% των προπολεμικών επιπέδων. Παράλληλα, ο επικεφαλής του ενεργειακού ομίλου Vitol, Ράσελ Χάρντι, υπολόγιζε ότι από τα Στενά του Ορμούζ εξέρχονταν καθημερινά 12 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και επιπλέον 2 εκατομμύρια βαρέλια προϊόντων διύλισης, αναδεικνύοντας τη σημασία του περάσματος για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Η εικόνα στους τερματικούς σταθμούς του Κόλπου

Παρά την ανησυχία, τα δορυφορικά δεδομένα δεν αποτυπώνουν ακόμη καθολική παράλυση. Εικόνες από τους ευρωπαϊκούς δορυφόρους Sentinel 1 και Sentinel 2 καταγράφουν μείωση στη δραστηριότητα φόρτωσης στους τερματικούς σταθμούς της Σαουδικής Αραβίας, όπου χρησιμοποιούνταν τέσσερις από τις επτά πλωτές εγκαταστάσεις, έναντι των υψηλότερων ρυθμών του Σεπτεμβρίου. Αντίθετα, στον νότιο τερματικό σταθμό του Ιράκ, η δραστηριότητα παραμένει σταθερή με πέντε έως έξι δεξαμενόπλοια να φορτώνουν κανονικά.

Από την πλευρά της, η ηγεσία της εθνικής ναυτιλιακής εταιρείας της Σαουδικής Αραβίας, Bahri, υπογράμμισε τη δέσμευση του βασιλείου να διατηρήσει αδιάλειπτη τη ροή φορτίων, επισημαίνοντας τον κρίσιμο ρόλο των θαλάσσιων μεταφορών για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια σε μια εξαιρετικά ευάλωτη συγκυρία.