OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Τα στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής δείχνουν θεαματική αποκλιμάκωση των αυξήσεων τιμών και έκρηξη των μειώσεων μετά την εφαρμογή των μέτρων κατά της αθέμιτης κερδοφορίας.
Απτά αποτελέσματα φαίνεται να αποδίδει η κυβερνητική παρέμβαση για την αντιμετώπιση της αθέμιτης κερδοφορίας στην αγορά, καθώς τα πρώτα επίσημα στοιχεία της Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή καταγράφουν εντυπωσιακή υποχώρηση των ανατιμήσεων σε δεκάδες βασικές κατηγορίες προϊόντων. Η εφαρμογή της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου του Μαρτίου 2026 φαίνεται να αλλάζει τη συμπεριφορά της αγοράς, περιορίζοντας δραστικά τις αυξήσεις τιμών και ενισχύοντας τις μειώσεις, σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια παραμένει το σημαντικότερο πρόβλημα για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Κατάρρευση των ανατιμήσεων μετά την παρέμβαση
Τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν αποτυπώνουν μια εικόνα εντελώς διαφορετική από εκείνη που επικρατούσε πριν από την εφαρμογή του μέτρου.
Κατά την περίοδο Οκτωβρίου 2025 έως Μαρτίου 2026 καταγράφονταν κατά μέσο όρο 881 ανατιμήσεις κάθε μήνα στις 63 βασικές κατηγορίες προϊόντων που υπάγονται στο καθεστώς ελέγχου. Μετά την ενεργοποίηση της ΠΝΠ στις 11 Μαρτίου 2026, ο αριθμός αυτός περιορίστηκε σε μόλις 17,5 ανατιμήσεις ανά μήνα για το δίμηνο Απριλίου – Μαΐου. Με απλά λόγια, οι αυξήσεις τιμών εμφανίζονται πλέον 50 φορές λιγότερες, στοιχείο που αποτυπώνει την άμεση επίδραση του νέου πλαισίου στην αγορά.
Έκρηξη στις μειώσεις τιμών
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στις υποτιμήσεις προϊόντων.
Πριν από την εφαρμογή της ΠΝΠ, οι μειώσεις τιμών περιορίζονταν κατά μέσο όρο σε μόλις 27 περιπτώσεις τον μήνα. Μετά την εφαρμογή του μέτρου, ο αριθμός αυτός εκτινάχθηκε στις 1.808 μηνιαίως, δηλαδή καταγράφονται περίπου 67 φορές περισσότερες μειώσεις τιμών. Το στοιχείο αυτό ερμηνεύεται από την Αρχή ως ένδειξη ότι οι επιχειρήσεις προσαρμόζονται στο νέο περιβάλλον ελέγχων και συμμορφώνονται με τους κανόνες που έχουν τεθεί για τα περιθώρια κέρδους.
Πώς λειτουργεί ο μηχανισμός ελέγχου
Η Ανεξάρτητη Αρχή ξεκαθαρίζει ότι η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου δεν αποτελεί ένα οριζόντιο πλαφόν στις τιμές ούτε μηχανισμό υποχρεωτικού παγώματος της αγοράς.
Ο έλεγχος πραγματοποιείται ξεχωριστά για κάθε επιχείρηση και για κάθε κωδικό προϊόντος. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί συγκρίνουν το μικτό περιθώριο κέρδους με το αντίστοιχο περιθώριο της περιόδου αναφοράς του 2025, αξιολογώντας κάθε περίπτωση με βάση τα πραγματικά ιστορικά δεδομένα της επιχείρησης. Έτσι αποφεύγονται γενικεύσεις και εξασφαλίζεται ότι οι παρεμβάσεις στοχεύουν αποκλειστικά σε περιπτώσεις υπερβολικής κερδοφορίας.
Έλεγχοι, διαφάνεια και κυρώσεις
Η διαδικασία που εφαρμόζεται είναι πολυεπίπεδη και περιλαμβάνει εντοπισμό αποκλίσεων, συλλογή στοιχείων, ανάλυση των δεδομένων και υπολογισμό των πραγματικών περιθωρίων κέρδους.
Κυρώσεις επιβάλλονται μόνο όταν αποδεικνύεται ότι υπάρχει υπέρβαση του επιτρεπόμενου μικτού περιθωρίου κέρδους. Σύμφωνα με την Αρχή, το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις εμφανίζονται πλέον ιδιαίτερα προσεκτικές στις ανατιμήσεις υποδηλώνει πως η ύπαρξη ελέγχου και η πιθανότητα επιβολής προστίμων λειτουργούν αποτρεπτικά απέναντι σε φαινόμενα αισχροκέρδειας.
Η ακρίβεια δεν έχει εξαφανιστεί
Παρά τη θετική εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία, η Αρχή υπογραμμίζει ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν αυτόματα εξαφάνιση των πληθωριστικών πιέσεων.
Ο γενικός δείκτης τιμών επηρεάζεται από πολλούς ακόμη παράγοντες, όπως οι διεθνείς τιμές ενέργειας, οι διακυμάνσεις στα νωπά προϊόντα, η εποχικότητα και οι κατηγορίες αγαθών που δεν υπάγονται στο συγκεκριμένο καθεστώς ελέγχου. Επομένως, η βελτίωση στις συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων αποτελεί ένα σημαντικό βήμα, χωρίς όμως να εξαλείφει συνολικά το πρόβλημα της ακρίβειας.
Το μήνυμα της κυβέρνησης προς την αγορά
Τα πρώτα αποτελέσματα ενισχύουν την κυβερνητική επιχειρηματολογία ότι η αγορά μπορεί να λειτουργήσει πιο ισορροπημένα όταν συνδυάζονται σαφείς κανόνες, διαφάνεια και αποτελεσματικοί έλεγχοι.
Η θεαματική μείωση των ανατιμήσεων και η παράλληλη αύξηση των μειώσεων τιμών παρουσιάζονται ως ένδειξη ότι το κράτος μπορεί να παρεμβαίνει αποτελεσματικά απέναντι σε πρακτικές αθέμιτης κερδοφορίας χωρίς να διαταράσσει τη λειτουργία του ανταγωνισμού. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει αν η εικόνα αυτή θα παγιωθεί και αν οι καταναλωτές θα δουν πιο ουσιαστική αποκλιμάκωση στο κόστος του καθημερινού καλαθιού.