ΗΠΑ: Η Γιούτα επιτρέπει συνταγογράφηση φαρμάκων μέσω τεχνητής νοημοσύνης χωρίς γιατρό

Σε μια ιστορική και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενη τομή στον τομέα της ψηφιακής υγείας προχώρησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η πολιτεία της Γιούτα έγινε η πρώτη περιοχή παγκοσμίως που επιτρέπει σε λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης να εκδίδει ιατρικές συνταγές χωρίς την άμεση παρουσία ή έγκριση γιατρού. Η πιλοτική αυτή πρωτοβουλία ξεκινά με την αντιμετώπιση δερματολογικών παθήσεων και συγκεκριμένα με οκτώ τοπικές θεραπείες για την ακμή.

Πώς λειτουργεί ο αλγόριθμος διάγνωσης και συνταγογράφησης

Το εγχείρημα βασίζεται σε εφαρμογή της νεοϋορκέζικης εταιρείας Nolla Health. Οι ασθενείς χρησιμοποιούν το smartphone τους για να σκανάρουν το πρόσωπό τους και παράλληλα καταχωρούν το ιατρικό τους ιστορικό. Το εξειδικευμένο λογισμικό αξιολογεί τη λιπαρότητα του δέρματος, διαβαθμίζει τη σοβαρότητα της ακμής και, συνυπολογίζοντας τα δεδομένα υγείας του χρήστη, επιλέγει την κατάλληλη αγωγή, αποστέλλοντας απευθείας τη συνταγή στο φαρμακείο.

Στη Γιούτα, όπου διαμένουν περίπου 3,5 εκατομμύρια κάτοικοι, εκτιμάται ότι 5.500 έως 11.000 ασθενείς επισκέπτονται ετησίως δερματολόγο για προβλήματα ακμής. Για να διασφαλιστεί η ασφάλεια των πολιτών, η εφαρμογή του προγράμματος θα υλοποιηθεί σε τρεις φάσεις: στις πρώτες 100 συνταγές θα υπάρξει πλήρης έλεγχος από γιατρό πριν από την εκτέλεσή τους, στους επόμενους 400 ασθενείς ο έλεγχος θα γίνεται σε εβδομαδιαία βάση, ενώ στη συνέχεια θα ελέγχεται δειγματοληπτικά τουλάχιστον το 10% των συνταγών μηνιαίως. Η δοκιμή θα διαρκέσει έναν χρόνο, με προοπτική διετούς ανανέωσης.

Αντιδράσεις από τον ιατρικό κόσμο και ζητήματα ασφάλειας

Η δημιουργός εταιρεία υποστηρίζει πως τα συγκεκριμένα σκευάσματα ενέχουν χαμηλό κίνδυνο, καθώς προκαλούν μόνο ήπιες παρενέργειες όπως ξηρότητα ή ερυθρότητα, ενώ έχουν εξαιρεθεί ρητά τα από του στόματος φάρμακα και οι ορμονοθεραπείες. Παρά ταύτα, η αμερικανική ιατρική κοινότητα εκφράζει έντονο προβληματισμό για τη συνταγογράφηση χωρίς ανθρώπινη κλινική εκτίμηση.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Αμερικανικής Ιατρικής Εταιρείας (AMA), δρ Τζον Γουάιτ, προειδοποίησε ότι τέτοιου είδους τεχνολογίες δεν θα πρέπει να ασκούν την ιατρική αυτόνομα: «Εάν πρόκειται να εφαρμοστεί κάτι τέτοιο, πρέπει να ισχύσουν για την τεχνητή νοημοσύνη οι ίδιες αυστηρές απαιτήσεις που ισχύουν για τους επαγγελματίες υγείας. Δεν θεωρώ πως υπάρχει σήμερα σύστημα ικανό να ανταποκριθεί σε αυτές τις προδιαγραφές».

Το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο και τα επόμενα βήματα

Η καινοτομία αυτή κατέστη δυνατή χάρη στις πρόσφατες νομοθετικές τροποποιήσεις στη Γιούτα, οι οποίες διευκολύνουν την ενσωμάτωση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης σε κρίσιμους τομείς. Το αρμόδιο Γραφείο Πολιτικής Τεχνητής Νοημοσύνης (OAIP) της πολιτείας έχει ήδη εγκρίνει επιπλέον πιλοτικά προγράμματα. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται η εφαρμογή της εταιρείας August AI για την αυτόματη ανανέωση συνταγών χρόνιων παθήσεων, καθώς και πρόγραμμα της Expect Fitness για αποκατάσταση του πυελικού εδάφους μετά τον τοκετό, τα οποία ωστόσο αναμένουν τις τελικές ρυθμιστικές άδειες για να τεθούν σε λειτουργία.