Νέα εξέταση αίματος για 12 μορφές καρκίνου: Πιλοτικό πρόγραμμα σε 200 ιατρεία του NHS στην Αγγλία

Ένα φιλόδοξο πιλοτικό πρόγραμμα που στοχεύει στην έγκαιρη διάγνωση πολλαπλών μορφών καρκίνου μέσω μίας απλής εξέτασης αίματος θέτει σε εφαρμογή το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Βρετανίας (NHS). Η πρωτοβουλία θα εξελιχθεί σε περίπου 200 ιατρεία γενικής ιατρικής σε ολόκληρη την Αγγλία και αναμένεται να συμπεριλάβει περισσότερους από 20.000 πολίτες ηλικίας 45 ετών και άνω. Στόχος των επιστημόνων είναι να εντοπίσουν έγκαιρα περιπτώσεις ασθενών με ύποπτα ή ασαφή συμπτώματα, προτού η νόσος προχωρήσει σε μη αναστρέψιμα στάδια.

Στο επίκεντρο οι «σιωπηλοί» καρκίνοι της κοιλιακής χώρας

Η νέα διαγνωστική μέθοδος εστιάζει κατά κύριο λόγο σε νεοπλασίες της κοιλιακής χώρας, όπως ο καρκίνος του παγκρέατος, του ήπατος, των ωοθηκών, του στομάχου και του εντέρου. Πρόκειται για μορφές της νόσου που παραδοσιακά χαρακτηρίζονται από χαμηλά ποσοστά έγκαιρης ανίχνευσης, καθώς τα αρχικά συμπτώματα –όπως το επίμονο φούσκωμα ή ο ακαθόριστος κοιλιακός πόνος– συχνά συγχέονται με κοινές και λιγότερο σοβαρές παθήσεις.

Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα, περίπου 71.000 άνθρωποι στην Αγγλία διαγιγνώσκονται ετησίως με αυτές τις κατηγορίες καρκίνου, ενώ οι απώλειες αγγίζουν τις 35.000 κάθε χρόνο. Ο καθηγητής Πίτερ Τζόνσον, εθνικός κλινικός διευθυντής του NHS England για τον καρκίνο, υπογράμμισε τη δυσκολία της έγκαιρης διάγνωσης σε αυτή την κατηγορία ασθενών, τονίζοντας ότι η καθυστέρηση στη διερεύνηση μειώνει δραστικά τις πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας.

Πώς λειτουργεί το πρόγραμμα STRIDE-RCT

Το ερευνητικό πρόγραμμα φέρει την ονομασία STRIDE-RCT, συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ και υποστηρίζεται από κρατική χρηματοδότηση. Οι συμμετέχοντες θα δίνουν ένα ή δύο σωληνάρια αίματος στο τοπικό ιατρείο κατά τη διάρκεια των συνήθων αιματολογικών ελέγχων. Τα δείγματα στη συνέχεια θα αναλύονται σε εξειδικευμένα εργαστήρια, τα οποία αναζητούν συγκεκριμένα πρωτεϊνικά αποτυπώματα καθώς και ελεύθερα κυκλοφορούντα θραύσματα DNA που εκκρίνονται από καρκινικά κύτταρα.

Παράλληλα με τον εντοπισμό βιολογικών δεικτών, η τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να υποδείξει το πιθανό όργανο προέλευσης της αλλοίωσης. Παρόλα αυτά, οι ειδικοί καθιστούν σαφές ότι η εξέταση δεν ισοδυναμεί με οριστική διάγνωση. Ένα θετικό αποτέλεσμα δεν πιστοποιεί αυτόματα κακοήθεια, όπως και ένα αρνητικό δεν αποκλείει πλήρως την παρουσία της, αλλά λειτουργεί ως κρίσιμο εργαλείο διαλογής για την παραπομπή των ασθενών σε περαιτέρω απεικονιστικό και εργαστηριακό έλεγχο.

Οι προκλήσεις και η ανάγκη για αξιόπιστα εργαλεία

Η ιδέα της υγρής βιοψίας για πολλαπλούς καρκίνους δεν είναι πρωτόγνωρη, ωστόσο συνοδεύεται από σημαντικές επιστημονικές προκλήσεις. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της δοκιμής Galleri, η οποία επίσης αξιολογήθηκε από το NHS, χωρίς ωστόσο να επιτύχει τον πρωταρχικό της στόχο για μείωση των διαγνώσεων σε προχωρημένο στάδιο.

Όπως σημειώνει η Μισέλ Μίτσελ από τον οργανισμό Cancer Research UK, οι γιατροί της πρωτοβάθμιας φροντίδας χρειάζονται άμεσα αποτελεσματικότερα όπλα για να ξεχωρίζουν ποια ασαφή συμπτώματα απαιτούν επείγουσα διερεύνηση. Εφόσον το πρόγραμμα STRIDE-RCT αποδείξει την κλινική του ακρίβεια, θα ανοίξει ο δρόμος για τη γενικευμένη ενσωμάτωση τέτοιων εξετάσεων στα συστήματα δημόσιας υγείας.