Αγορά ηλεκτρικής ενέργειας: Νέες ρυθμίσεις για ΑΠΕ, καταναλωτές και επενδύσεις 2,3 δισ. ευρώ στα νησιά

Σε τροχιά ουσιαστικής αναμόρφωσης εισέρχεται η εγχώρια αγορά ενέργειας, καθώς εισάγεται προς επεξεργασία στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Με βασικό άξονα τη θωράκιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τις έντονες διακυμάνσεις των τιμών, το σχέδιο νόμου «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας» ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/1711, θέτοντας τις βάσεις για τον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού συστήματος.

Προστασία των καταναλωτών και νέο πλαίσιο για τις ΑΠΕ

Η ενεργειακή κρίση που ξέσπασε το 2021 ανέδειξε τα δομικά προβλήματα του υφιστάμενου μοντέλου, με κυριότερο την υπερβολική εξάρτηση των τελικών τιμών ρεύματος από το φυσικό αέριο. Οι νέες ρυθμίσεις επιδιώκουν να περιορίσουν αυτή την έκθεση, ενισχύοντας τη διαφάνεια, την προσβασιμότητα σε σταθερότερα τιμολόγια και την προστασία των καταναλωτών απέναντι στις απότομες ανατιμήσεις της χονδρεμπορικής αγοράς.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους οικιακούς αυτοκαταναλωτές. Με τη συχνότερη πλέον καταγραφή αρνητικών τιμών στη χονδρεμπορική αγορά, δημιουργούνται νέοι κίνδυνοι οικονομικών επιβαρύνσεων όταν η παραγόμενη από φωτοβολταϊκά ενέργεια δεν καταναλώνεται επιτόπου, αλλά διοχετεύεται στο δίκτυο. Παράλληλα, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις για τα ιδιωτικά ηλεκτρικά δίκτυα, την αποζημίωση των αγροτών που επηρεάζονται από έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), καθώς και την άρση γραφειοκρατικών εμποδίων για ενεργειακά έργα των δήμων.

Επενδυτικό πρόγραμμα 2,3 δισ. ευρώ για τα νησιά

Κομβικό σημείο των προωθούμενων αλλαγών αποτελεί η απανθρακοποίηση των μη διασυνδεδεμένων νησιών, τα οποία εξακολουθούν να εξαρτώνται από ρυπογόνους και κοστοβόρους πετρελαϊκούς σταθμούς. Η πρακτική αυτή επιβαρύνει σημαντικά το περιβάλλον αλλά και τους λογαριασμούς ρεύματος μέσω των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ).

Για την ανατροπή αυτών των δεδομένων, το υπουργείο προσδιορίζει επενδυτικές ανάγκες ύψους 2,3 δισεκατομμυρίων ευρώ. Στόχος είναι η δημιουργία ενός συγκροτημένου χρηματοδοτικού μηχανισμού —η έλλειψη του οποίου αποτελούσε τροχοπέδη μέχρι σήμερα— ώστε να επιταχυνθούν οι επενδύσεις σε πράσινη ενέργεια, αποθήκευση και τοπική ενεργειακή αυτονομία.

Ηλεκτρικός χώρος, data centers και περιβαλλοντικές ρυθμίσεις

Η νομοθετική πρωτοβουλία επιχειρεί επίσης να δώσει απαντήσεις στη διαρκώς αυξανόμενη πίεση για ηλεκτρικό χώρο. Η ανάγκη σύνδεσης νέων έργων ΑΠΕ συνδυάζεται με τη ραγδαία ανάπτυξη ενεργοβόρων υποδομών, όπως τα κέντρα δεδομένων (data centers), καθιστώντας αναγκαία την ευέλικτη διαχείριση των δικτύων και την υπογειοποίηση των εναέριων γραμμών.

Πέραν των αμιγώς ενεργειακών θεμάτων, στο κείμενο περιλαμβάνονται διατάξεις ειδικού χωροταξικού και περιβαλλοντικού χαρακτήρα. Μεταξύ αυτών, ξεχωρίζουν η αντιμετώπιση των χρόνιων πλημμυρικών προβλημάτων στον οικισμό Μεταμόρφωση Καρδίτσας, η ενοποίηση των κατακερματισμένων αρμοδιοτήτων για την προστασία του Θερμαϊκού Κόλπου, καθώς και η οριστική διευθέτηση του νομικού καθεστώτος των παραδοσιακών καλυβών στο Δέλτα του Έβρου.