«Σβήνουν» πρόστιμα και φόροι για υποθέσεις φοροδιαφυγής των ετών 2012-2017 μετά από απόφαση του ΣτΕ

Σημαντικές ανατροπές στον φορολογικό χάρτη και στον έλεγχο παλαιών υποθέσεων μεγάλης φοροδιαφυγής φέρνει η νέα απόφαση 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ). Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο έκρινε αντισυνταγματική την αναδρομική εφαρμογή της δεκαετούς παραγραφής για τις χρήσεις 2012-2017, θέτοντας αυστηρά όρια στη δυνατότητα της Φορολογικής Διοίκησης να εκδίδει πράξεις προσδιορισμού φόρων και προστίμων πέραν του νόμιμου χρόνου.

Η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο για την ακύρωση καταλογισμών ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) να ετοιμάζει ήδη σχετική εγκύκλιο οδηγιών προς τις ελεγκτικές υπηρεσίες της χώρας.

Τι προβλέπει η απόφαση του ΣτΕ και ποιες υποθέσεις αφορά

Η απόφαση του ΣτΕ αφορά κατά κύριο λόγο υποθέσεις μεγάλης φοροδιαφυγής της περιόδου 2012-2017. Στο επίκεντρο βρίσκονται περιπτώσεις έκδοσης και λήψης πλαστών και εικονικών τιμολογίων, υπερτιμολογήσεων ή υποτιμολογήσεων συναλλαγών, καθώς και μεθόδων απόκρυψης φορολογητέας ύλης με στόχο την αποφυγή καταβολής φόρου εισοδήματος και ΦΠΑ.

Σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, το Δημόσιο δεν μπορεί να διατηρεί επ’ αόριστον ή μέσω διαδοχικών παρατάσεων το δικαίωμα ελέγχου και επιβολής κυρώσεων. Ως εκ τούτου, πράξεις επιβολής φόρων και προστίμων που εκδόθηκαν μετά τη συμπλήρωση του χρόνου της αρχικής παραγραφής καθίστανται νομικά ευάλωτες και αναμένεται να ακυρωθούν. Ωστόσο, διευκρινίζεται ότι η διαγραφή δεν θα είναι οριζόντια ή αυτόματη, αλλά θα κρίνεται κατά περίπτωση με βάση τα πραγματικά περιστατικά και τις προθεσμίες.

Η προσφυγή στην Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών

Καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή της νέας νομολογίας καλείται να διαδραματίσει η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών. Οι φορολογούμενοι που έχουν ανοικτές δικαστικές διαφορές με τις φορολογικές αρχές μπορούν να προσφύγουν σε αυτήν, επικαλούμενοι τη συμπλήρωση του χρόνου παραγραφής βάσει της απόφασης του ΣτΕ.

Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα δόθηκε παράταση στη δυνατότητα υποβολής ηλεκτρονικών αιτήσεων έως τις 30 Ιουνίου 2027, ενώ η εξέτασή τους θα διαρκέσει έως το τέλος του 2027. Εφόσον ο ισχυρισμός περί παραγραφής γίνει δεκτός, οι καταλογισμοί ακυρώνονται οριστικά, απαλλάσσοντας τους ενδιαφερόμενους από υπέρογκες οφειλές.

Το κρίσιμο ζήτημα των ποινικών διώξεων

Πέραν του οικονομικού σκέλους, η απόφαση επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της ποινικής μεταχείρισης των παραγεγραμμένων αδικημάτων. Αντίστοιχο προηγούμενο είχε δημιουργηθεί το 2017 με την απόφαση 1738/2017 της Ολομέλειας του ΣτΕ, η οποία συνοδεύτηκε από γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, σύμφωνα με την οποία δεν έπρεπε να υποβάλλονται μηνυτήριες αναφορές για υποθέσεις που είχαν ήδη παραγραφεί φορολογικά χωρίς οριστική πράξη καταλογισμού.

Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί από τις επικείμενες οδηγίες και τη δικαστική πρακτική είναι εάν η παραγραφή θα επηρεάσει και ποινικές διώξεις που έχουν ήδη κινηθεί ή ακόμη και τελεσίδικες καταδικαστικές αποφάσεις. Η παύση ποινικών διώξεων ή η διακοπή εκτέλεσης ποινών δεν επέρχεται αυτοδικαίως, αλλά προϋποθέτει εξατομικευμένη κρίση από τα αρμόδια ποινικά δικαστήρια.