Ισότητα αμοιβής στον ιδιωτικό τομέα: Όλες οι αλλαγές για ίσους μισθούς ανδρών και γυναικών

Σε μια κομβική τομή για την ελληνική αγορά εργασίας και την καταπολέμηση του έμφυλου χάσματος περνά ο ιδιωτικός τομέας. Σε εφαρμογή της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/970 και του σχετικού Νόμου 5316/2026, κατοχυρώνεται στην πράξη η ισότητα των αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών όταν εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία της ίδιας αξίας. Το νέο θεσμικό πλαίσιο θέτει τέλος στην απόκλιση αποδοχών βάσει φύλου, εγκαθιδρύοντας πρωτόγνωρους κανόνες μισθολογικής διαφάνειας και λογοδοσίας των επιχειρήσεων.

Διαφάνεια πριν την πρόσληψη και νέα ατομικά δικαιώματα

Η νέα πραγματικότητα μεταβάλλει ριζικά το τοπίο των εργασιακών σχέσεων, ξεκινώντας ήδη από το στάδιο της συνέντευξης και της επιλογής προσωπικού. Οι εργοδότες υποχρεούνται πλέον να παρέχουν έγκαιρη ενημέρωση για το μισθολογικό εύρος της θέσης, ενώ απαγορεύεται ρητά η υποβολή ερωτήσεων σχετικά με το ιστορικό αμοιβών του υποψηφίου, πρακτική που συχνά αναπαρήγαγε τις έμφυλες ανισότητες του παρελθόντος.

Κατά τη διάρκεια της απασχόλησης, οι εργαζόμενοι αποκτούν το δικαίωμα πρόσβασης όχι μόνο στα δικά τους μισθολογικά δεδομένα, αλλά και σε συγκριτικά στοιχεία για τα μέσα επίπεδα αποδοχών ανά φύλο στην ίδια επαγγελματική κατηγορία. Παράλληλα, οι όροι εργασίας, η ειδικότητα και το ακριβές αντικείμενο καταγράφονται ψηφιακά στο πληροφοριακό σύστημα «MyErgani». Εξαιρετικά κρίσιμη είναι και η νομική θωράκιση των εργαζομένων, καθώς θεσπίζεται η ακυρότητα απολύσεων ή αντιποίνων σε περίπτωση διεκδίκησης των δικαιωμάτων τους, ενώ εισάγεται η αντιστροφή του βάρους της απόδειξης υπέρ του εργαζομένου στα δικαστήρια.

Οι εργοδοτικές υποχρεώσεις και ο κανόνας του 5%

Το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής θέτει σαφείς δεσμεύσεις για το σύνολο του επιχειρηματικού κόσμου, με πλήρη έναρξη των γενικών υποχρεώσεων από την 1η Νοεμβρίου 2026. Όλες οι επιχειρήσεις οφείλουν να εφαρμόζουν σαφή μισθολογική δομή βασισμένη σε αντικειμενικά, ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, ενώ καθίστανται αυτοδίκαια άκυρες οι ρήτρες απορρήτου που απαγόρευαν στους εργαζόμενους να συζητούν για τις αμοιβές τους.

Για τις επιχειρήσεις που απασχολούν περισσότερους από 100 εργαζόμενους, ενεργοποιείται ο μηχανισμός της «Κοινής Αξιολόγησης Αμοιβών». Εάν καταγραφεί μισθολογική απόκλιση τουλάχιστον 5% μεταξύ γυναικών και ανδρών σε οποιαδήποτε κατηγορία και η διαφορά αυτή δεν αιτιολογείται με αντικειμενικά κριτήρια ούτε αποκατασταθεί εντός εξαμήνου, επιβάλλεται υποχρεωτική διαδικασία διόρθωσης σε συνεργασία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, με χρονικό ορίζοντα υλοποίησης το ένα έτος.

Ο ρόλος των συνδικάτων και οι αυστηρές κυρώσεις

Για την ομαλή μετάβαση, η ΓΣΕΕ και η Γραμματεία Ισότητας Φύλων δημοσίευσαν αναλυτικό πρακτικό οδηγό, αξιοποιώντας και τη συνδρομή της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων. Στο επίκεντρο τίθενται τα συμφωνημένα επαγγελματικά περιγράμματα και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις. Για τους εργοδότες που θα αγνοήσουν τις νέες επιταγές, το πλαίσιο προβλέπει βαρύτατες κυρώσεις, οι οποίες κυμαίνονται από αστική ευθύνη για πλήρη αποκατάσταση των απωλειών έως υψηλά διοικητικά πρόστιμα και εντολές συμμόρφωσης από τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές.