Έξυπνες Πόλεις: Επενδύσεις άνω των 325 εκατ. ευρώ στους δήμους – Τα έργα και το στοίχημα της καθημερινότητας

Σε τροχιά ουσιαστικού ψηφιακού μετασχηματισμού εισέρχεται η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα, καθώς ενεργοποιούνται επενδύσεις που υπερβαίνουν συνολικά τα 325 εκατομμύρια ευρώ για την ανάπτυξη «έξυπνων πόλεων». Από τη διαχείριση της κυκλοφορίας και της στάθμευσης μέχρι την ενεργειακή αναβάθμιση του φωτισμού και την πολιτική προστασία, οι νέες τεχνολογίες υπόσχονται να αναβαθμίσουν ριζικά την καθημερινότητα των δημοτών. Ωστόσο, το μεγάλο στοίχημα μετατοπίζεται πλέον από την απορρόφηση των κονδυλίων στη λειτουργικότητα και τη μακροχρόνια βιωσιμότητα των παρεμβάσεων.

Τα δύο μεγάλα χρηματοδοτικά προγράμματα σε Ταμείο Ανάκαμψης και ΕΣΠΑ

Ο ψηφιακός εκσυγχρονισμός των ΟΤΑ υλοποιείται μέσω δύο διακριτών αλλά συμπληρωματικών αξόνων. Ο πρώτος αφορά τη δράση «Έξυπνες Πόλεις» του Ταμείου Ανάκαμψης, με αρχικό προϋπολογισμό 90 εκατ. ευρώ. Το πρόγραμμα αυτό επικεντρώνεται σε 17 δήμους: 16 μεγάλα αστικά κέντρα με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων, καθώς και τον Δήμο Τρικκαίων, ο οποίος εντάχθηκε ως πρότυπος έξυπνος δήμος χάρη στην πρότερη εμπειρία του στην καινοτομία.

Ο δεύτερος και ευρύτερος πυλώνας χρηματοδοτείται μέσω του ΕΣΠΑ 2021–2027 με το πρόγραμμα «Ψηφιακός Μετασχηματισμός των ΟΤΑ», συνολικού προϋπολογισμού δημόσιας δαπάνης περίπου 235,3 εκατ. ευρώ. Η συγκεκριμένη παρέμβαση απευθύνεται στους υπόλοιπους 332 δήμους της χώρας, στοχεύοντας στην εξάλειψη των ψηφιακών ανισοτήτων στην περιφέρεια και την ενίσχυση της αποδοτικότητας των τοπικών υπηρεσιών.

Ποια έργα υλοποιούνται: Από την έξυπνη στάθμευση στα «ψηφιακά δίδυμα»

Το φάσμα των παρεμβάσεων περιλαμβάνει στοχευμένες τεχνολογικές λύσεις για κρίσιμους τομείς της αστικής λειτουργίας. Κεντρική θέση καταλαμβάνουν τα συστήματα έξυπνης στάθμευσης, τα οποία επιτρέπουν στους οδηγούς να εντοπίζουν κενές θέσεις μέσω κινητού τηλεφώνου και να προχωρούν σε ηλεκτρονική πληρωμή, μειώνοντας την κυκλοφοριακή συμφόρηση.

Παράλληλα, εγκαθίστανται δίκτυα έξυπνου δημοτικού φωτισμού LED με δυνατότητα δυναμικής ρύθμισης της έντασης, επιτυγχάνοντας δραστική μείωση του ενεργειακού κόστους. Στον τομέα της καθαριότητας, αισθητήρες πληρότητας σε κάδους απορριμμάτων ειδοποιούν για την ανάγκη αποκομιδής, βελτιστοποιώντας τα δρομολόγια των οχημάτων. Στην αιχμή της τεχνολογίας βρίσκονται τα «ψηφιακά δίδυμα» (digital twins), δηλαδή εικονικές αναπαραστάσεις της πόλης σε πραγματικό χρόνο, οι οποίες προσφέρουν πολύτιμα δεδομένα για τον πολεοδομικό σχεδιασμό και την πρόληψη φυσικών καταστροφών.

Η πρόκληση της βιωσιμότητας και της συντήρησης

Όπως επισημαίνουν στελέχη της αγοράς, η έννοια της έξυπνης πόλης δεν εξαντλείται στην προμήθεια λογισμικού. Ο διευθύνων σύμβουλος της Κοινωνίας της Πληροφορίας, Σταύρος Ασθενίδης, τονίζει ότι μια πόλη γίνεται πραγματικά έξυπνη όταν αναγνωρίζει τα δομικά της προβλήματα και αξιοποιεί την τεχνολογία για να τα επιλύσει αυτοματοποιημένα. Ενώ δήμοι όπως τα Τρίκαλα και τα Χανιά καταγράφουν ήδη απτά αποτελέσματα, η εφαρμογή σε μητροπολιτικά συγκροτήματα παραμένει σύνθετη υπόθεση.

Σύμφωνα και με τα κριτήρια του ΟΟΣΑ, η αποτελεσματικότητα των έργων θα κριθεί από τη συμβολή τους στην ποιότητα ζωής, την ανθεκτικότητα και τη συμπερίληψη. Το ουσιαστικό στοίχημα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι να διασφαλίσει τη διαρκή συντήρηση και την καθημερινή αξιοποίηση των ψηφιακών υποδομών από τους ίδιους τους πολίτες.