Τεχνητή νοημοσύνη στην αγορά εργασίας: Θεσμικά όρια στην ανεξέλεγκτη χρήση αλγορίθμων και νέο πλαίσιο για τους εργαζομένους

Σε τροχιά θεσμοθέτησης σαφών κανόνων για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας εισέρχεται η χώρα, καθώς το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης εκκίνησε τον κοινωνικό διάλογο με τους εθνικούς εταίρους. Στο επίκεντρο του υπό επεξεργασία σχεδίου νόμου βρίσκεται η θέσπιση δικλείδων ασφαλείας απέναντι στην ανεξέλεγκτη χρήση αλγοριθμικών συστημάτων, με έμφαση στη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και την προστασία των απασχολούμενων σε ψηφιακές πλατφόρμες.

Η ευρωπαϊκή οδηγία και η ανάγκη για διαφάνεια

Η νομοθετική πρωτοβουλία βασίζεται στο πόρισμα της αρμόδιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής και εναρμονίζεται με την ευρωπαϊκή οδηγία 2024/2831. Βασική επιδίωξη είναι η ρύθμιση των αυτοματοποιημένων μηχανισμών παρακολούθησης και λήψης αποφάσεων, οι οποίοι συχνά λειτουργούν χωρίς επαρκή έλεγχο, επηρεάζοντας κρίσιμες πτυχές της εργασιακής καθημερινότητας, όπως η αξιολόγηση, οι αναθέσεις καθηκόντων και οι απολύσεις.

Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, υπογράμμισε κατά τη διάρκεια ευρείας σύσκεψης ότι η τεχνητή νοημοσύνη συνιστά ένα ισχυρό εργαλείο ενίσχυσης της παραγωγικότητας, το οποίο ωστόσο απαιτεί διαφανείς κανόνες. «Απαιτούνται δικλείδες ασφαλείας για την προστασία των εργαζομένων και της αγοράς εργασίας. Η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών οφείλει να γίνεται με συνθήκες διαφάνειας», τόνισε η υπουργός, σημειώνοντας ότι ήδη ενσωματώνονται παρατηρήσεις των κοινωνικών εταίρων στο τελικό κείμενο.

Ευρεία συναίνεση και παρέμβαση των κοινωνικών εταίρων

Στη διαβούλευση συμμετείχαν κορυφαίοι εκπρόσωποι των εργοδοτικών φορέων και των συνδικάτων, επιβεβαιώνοντας τη βαρύτητα της μεταρρύθμισης. Το παρών έδωσαν ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ Γιάννης Παναγόπουλος, ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος, ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ Γιώργος Καββαθάς και η πρόεδρος του ΣΒΕ Λουκία Σαράντη, καθώς και εκπρόσωποι των διοικήσεων του ΣΕΤΕ και της ΕΣΕΕ, υπό τον συντονισμό του γενικού γραμματέα Εργασιακών Σχέσεων Νίκου Μηλαπίδη.

Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων και των επιχειρήσεων κατέθεσαν συγκεκριμένες προτάσεις σχετικά με τα όρια της αλγοριθμικής διαχείρισης. Κοινός παρονομαστής των τοποθετήσεων αποτέλεσε η ανάγκη διασφάλισης της ανθρώπινης παρέμβασης στις αποφάσεις υψηλού ρίσκου, ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα διακρίσεων ή αυθαιρεσίας από αυτοματοποιημένα συστήματα αξιολόγησης.

Οι βασικοί άξονες του νέου σχεδίου νόμου

Το προωθούμενο νομοθέτημα θέτει για πρώτη φορά ένα συνεκτικό ρυθμιστικό πλαίσιο που εδράζεται σε τρεις κεντρικούς πυλώνες: την πλήρη διαφάνεια στη λειτουργία των αλγορίθμων, την προστασία των προσωπικών δεδομένων του προσωπικού και την κατοχύρωση του δικαιώματος αμφισβήτησης αποφάσεων που λαμβάνονται αποκλειστικά από μηχανές.

Με τις νέες διατάξεις, οι εταιρείες και κυρίως οι ψηφιακές πλατφόρμες θα υποχρεούνται να ενημερώνουν έγκαιρα τους εργαζομένους για τις παραμέτρους λειτουργίας των αλγοριθμικών συστημάτων. Η κυβέρνηση στοχεύει στην ταχεία ολοκλήρωση του διαλόγου, προκειμένου το νομοσχέδιο να εισαχθεί στη Βουλή, δημιουργώντας ένα σταθερό και δίκαιο περιβάλλον απασχόλησης στην ψηφιακή εποχή.