Πακέτο μέτρων για τα καύσιμα: Οι επιδοτήσεις στην αντλία, το πετρέλαιο θέρμανσης και το «παράθυρο» για έκπληξη

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται ο κυβερνητικός σχεδιασμός για την ανάσχεση του νέου κύματος ανατιμήσεων στα ενεργειακά προϊόντα, με το οικονομικό επιτελείο να διαμορφώνει ένα πολυεπίπεδο πακέτο παρεμβάσεων. Στο επίκεντρο τίθενται η ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης, οι οριζόντιες επιδοτήσεις στην αντλία και η συμμετοχή των διυλιστηρίων, την ώρα που εξετάζονται τα περιθώρια για ένα πρόσθετο μέτρο-έκπληξη προς όφελος των καταναλωτών.

Οι βασικοί άξονες του πακέτου και η στήριξη στην αντλία

Ο κορμός των μέτρων στοχεύει άμεσα στη συγκράτηση των τελικών τιμών για τα νοικοκυριά και τους επαγγελματίες. Συγκεκριμένα, προβλέπεται αύξηση του επιδόματος θέρμανσης έως και 30% για τους υφιστάμενους δικαιούχους, χωρίς μεταβολή στα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια χορήγησης, εξέλιξη που θα επιβαρύνει τον προϋπολογισμό με περίπου 60 εκατομμύρια ευρώ για ολόκληρη τη σεζόν.

Παράλληλα, ενεργοποιείται οριζόντια επιδότηση στο πετρέλαιο θέρμανσης με 20 λεπτά ανά λίτρο απευθείας στην αντλία, ενώ διατηρείται η παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης στα 15 λεπτά ανά λίτρο. Στην εξίσωση εισέρχονται δυναμικά και τα διυλιστήρια, τα οποία αναμένεται να συνδράμουν με δικές τους εκπτώσεις: 10 λεπτά στην αμόλυβδη, 10 λεπτά στο πετρέλαιο θέρμανσης και 5 λεπτά στο πετρέλαιο κίνησης. Την ίδια στιγμή, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο για μια πρόσθετη κίνηση ανακούφισης, εφόσον το επιτρέψουν τα ταμειακά δεδομένα.

Το στενό δημοσιονομικό πλαίσιο και ο κανόνας των δαπανών

Παρά την ένταση των ανατιμήσεων, το οικονομικό επιτελείο κινείται σε ένα αυστηρά οριοθετημένο τοπίο. Τα διαθέσιμα περιθώρια διαμορφώνονται σε περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ μέχρι το τέλος του έτους, με ένα αντίστοιχο ποσό να προβλέπεται για τις αρχές του επόμενου έτους. Πρόκειται για πόρους περιορισμένους, αν συνυπολογιστεί ότι το μηνιαίο επιπλέον ενεργειακό κόστος μπορεί να αγγίξει έως και τα 500 εκατομμύρια ευρώ.

Ο βασικός περιορισμός πηγάζει από τους νέους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες και συγκεκριμένα από τον κανόνα των καθαρών πρωτογενών δαπανών. Το νέο πλαίσιο δεν εστιάζει αποκλειστικά στην παραγωγή πρωτογενών πλεονασμάτων, αλλά θέτει αυστηρό πλαφόν στην αύξηση των κρατικών δαπανών. Συνεπώς, ακόμα και με ισχυρή δημοσιονομική υπεραπόδοση, η χώρα δεν μπορεί να διοχετεύσει ανεξέλεγκτα πόρους σε άμεσες εισοδηματικές ενισχύσεις, καθώς η πίεση στις αγορές ομολόγων παραμένει αυξημένη διεθνώς.

Το ευρωπαϊκό μέτωπο και η ρήτρα διαφυγής

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική πλευρά επιδιώκει να εξασφαλίσει μεγαλύτερη ευελιξία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ενώ η υφιστάμενη ρήτρα διαφυγής παρέχει περιθώριο 1 δισεκατομμυρίου ευρώ για την περίοδο 2026-2028, η χρήση της περιορίζεται αυστηρά σε πράσινες επενδύσεις, όπως αντλίες θερμότητας, φωτοβολταϊκά και ενεργειακές αναβαθμίσεις, αποκλείοντας τις άμεσες καταναλωτικές επιδοτήσεις.

Το βασικό επιχείρημα που προβάλλεται στις ευρωπαϊκές διαβουλεύσεις είναι η ανάγκη να αξιοποιηθεί μέρος αυτών των κονδυλίων για άμεση στήριξη. Καθώς οι επενδυτικές δράσεις έχουν μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η άμεση ελάφρυνση στην αντλία κρίνεται επιβεβλημένη για να αντιμετωπιστεί ένας χειμώνας που ξεκινά με ιστορικά υψηλές τιμές στο πετρέλαιο θέρμανσης.