Κτηματαγορά και οικοδομή: Οι θεσμικές αστοχίες που απειλούν την ανάπτυξη και οι αναγκαίες τομές

Η στεγαστική κρίση και η κατακόρυφη άνοδος του κόστους διαβίωσης έχουν αναδείξει την αγορά ακινήτων στο πλέον κρίσιμο κοινωνικό και οικονομικό μέτωπο της περιόδου. Στην προσπάθεια της πολιτείας να ισορροπήσει ανάμεσα στην προσέλκυση ξένων κεφαλαίων και στη διασφάλιση προσιτής κατοικίας για τα ελληνικά νοικοκυριά, εφαρμόστηκε τα τελευταία χρόνια μια σειρά νομοθετικών και φορολογικών μέτρων. Εντούτοις, η αποτίμηση των παρεμβάσεων αυτών στην πράξη αποκαλύπτει σοβαρές αστοχίες, οι οποίες απειλούν να θέσουν φρένο σε έναν από τους ισχυρότερους αναπτυξιακούς πυλώνες της χώρας.

Γραφειοκρατικός λαβύρινθος και φρένο στην οικοδομική δραστηριότητα

Αντί για ένα σαφές, σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον, οι κυβερνητικοί χειρισμοί έχουν εγκλωβίσει την κτηματαγορά σε έναν σύνθετο λαβύρινθο γραφειοκρατίας, ρυθμιστικής αβεβαιότητας και αντικινήτρων. Οι αλλεπάλληλες τροποποιήσεις στους πολεοδομικούς κανόνες, οι δικαστικές εμπλοκές και οι δυσλειτουργίες στην έκδοση αδειών λειτουργούν ως καθοριστική τροχοπέδη για την κατασκευαστική δραστηριότητα.

Παράγοντες του κλάδου υπογραμμίζουν ότι, αν δεν υπήρχαν αυτά τα κρατικά εμπόδια, η αύξηση στην έκδοση νέων οικοδομικών αδειών θα ήταν τουλάχιστον διπλάσια σε σύγκριση με τα σημερινά επίπεδα. Η τεχνητή αυτή υστέρηση στερεί από την αγορά νέο οικιστικό απόθεμα, διατηρώντας σε δυσθεώρητα ύψη τις τιμές πώλησης και τα μισθώματα και πλήττοντας άμεσα τη μέση οικογένεια.

Η δυσαρμονία μεταξύ ξένων επενδύσεων και κοινωνικής συνοχής

Το μεγάλο στοίχημα για την οικονομία παραμένει η αρμονική συνύπαρξη των επενδυτικών ροών με την κοινωνική ανάγκη για στέγαση. Ενώ προγράμματα όπως η Golden Visa και η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων προσέλκυσαν σημαντικά κεφάλαια, η απουσία ενός μακροπρόθεσμου και ισορροπημένου σχεδίου οδήγησε σε απότομη συρρίκνωση των διαθέσιμων ακινήτων για μακροχρόνια ενοικίαση.

Οι αποσπασματικές και συχνά αιφνιδιαστικές ρυθμίσεις που ακολούθησαν δεν κατάφεραν να τιθασεύσουν το ράλι των τιμών, ενώ παράλληλα δημιούργησαν κλίμα ανασφάλειας σε επενδυτές και ιδιοκτήτες. Η έλλειψη συνεκτικής στρατηγικής συντηρεί ένα καθεστώς πίεσης, όπου οι πολίτες δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν κατοικία και οι επενδύσεις αντιμετωπίζουν αχρείαστα γραφειοκρατικά προσκόμματα.

Οι αναγκαίες παρεμβάσεις για την απεμπλοκή του κλάδου

Για να μην ανακοπεί η δυναμική του τομέα των ακινήτων, απαιτείται άμεση αναπροσαρμογή πολιτικής με έμφαση στην ουσιαστική απλοποίηση των διαδικασιών. Πρώτιστο μέλημα οφείλει να είναι η νομική ασφάλεια: η οριστική και σαφής επίλυση των πολεοδομικών διενέξεων και η επιτάχυνση της ψηφιοποίησης σε ολόκληρη την αλυσίδα της αδειοδότησης και των μεταβιβάσεων.

Ταυτόχρονα, κρίνεται αναγκαία η θέσπιση πραγματικών φορολογικών κινήτρων για το άνοιγμα των εκατοντάδων χιλιάδων κλειστών διαμερισμάτων και τη διάθεσή τους στη μακροχρόνια μίσθωση. Μόνο μέσα από τη διεύρυνση της προσφοράς και την απαλλαγή της οικοδομής από τα κρατικά εμπόδια θα καταστεί εφικτή η αποκλιμάκωση των τιμών, διασφαλίζοντας παράλληλα τη βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.