ΗΠΑ: Γιατί η σημερινή οικονομία θυμίζει επικίνδυνα την τεχνολογική έκρηξη του 2000

Μια οικονομία που κινείται στα όριά της, εντυπωσιακή ανάπτυξη με κινητήριο μοχλό την τεχνολογική καινοτομία, ιστορικά χαμηλή ανεργία, αλλά και επίμονος πληθωρισμός που υποχρεώνει την κεντρική τράπεζα να πατήσει φρένο. Αυτό το μακροοικονομικό σκηνικό, το οποίο περιγράφει με ακρίβεια τις σημερινές συνθήκες στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρουσιάζει εντυπωσιακές ομοιότητες με την κατάσταση που επικρατούσε ακριβώς πριν από είκοσι τέσσερα χρόνια, στο απόγειο της εποχής των dot-com.

Το στοιχείο που προκαλεί ανησυχία στους αναλυτές είναι ότι τόσο το 2000 όσο και σήμερα, η ευημερία στηρίχθηκε σε προσδοκίες για μια τεχνολογική επανάσταση οι οποίες ενδέχεται να μην είναι βιώσιμες στον ίδιο ρυθμό. Οι πρώτες ρωγμές που καταγράφονται πλέον στις αγορές χρέους, οι οποίες χρηματοδοτούν την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, επαναφέρουν στη μνήμη την αλληλουχία γεγονότων που οδήγησε στην ύφεση του 2001.

Ανάπτυξη, ανεργία και η απάντηση της Fed

Το 2000 υπήρξε μια χρονιά εξαιρετικών οικονομικών επιδόσεων για τις ΗΠΑ. Η ανεργία υποχώρησε σε ναδίρ δεκαετιών, αγγίζοντας το 3,8% τον Απρίλιο, το ΑΕΠ κατέγραψε άλμα 4,1% λόγω της εκτίναξης της παραγωγικότητας, ενώ ο δείκτης τιμών καταναλωτή ενισχύθηκε κατά 3,4%, παρασυρόμενος από το υψηλό ενεργειακό κόστος. Σε αυτό το περιβάλλον υπερθέρμανσης, η Fed, υπό την καθοδήγηση του Άλαν Γκρίνσπαν, προχώρησε σε τρεις αυξήσεις επιτοκίων προκειμένου να αναχαιτίσει τον πληθωρισμό.

Το σκεπτικό της κεντρικής τράπεζας τότε ταυτίζεται σχεδόν απόλυτα με τη ρητορική που υιοθετείται σήμερα για την τεχνητή νοημοσύνη. Ο Άλαν Γκρίνσπαν είχε επισημάνει στο Κογκρέσο πως η επιτάχυνση της παραγωγικότητας τείνει να αυξάνει τη συνολική ζήτηση ταχύτερα από την προσφορά. Οι υψηλές προσδοκίες για μελλοντική κερδοφορία οδηγούν σε ράλι τις μετοχές και ενισχύουν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, δημιουργώντας πλασματική ζήτηση προτού παραχθούν τα πραγματικά αγαθά.

Το στοίχημα της τεχνητής νοημοσύνης και ο κίνδυνος υπερεπένδυσης

Στη σημερινή συγκυρία, η τεχνητή νοημοσύνη υπόσχεται ανάλογη μακροπρόθεσμη άνοδο των παραγωγικών δυνατοτήτων της οικονομίας. Ωστόσο, προς το παρόν, η επίδραση περιορίζεται κυρίως στη διόγκωση των αποτιμήσεων και στον έντονο ανταγωνισμό για σπάνιους πόρους, όπως υπολογιστική ισχύς, ενέργεια και υποδομές data centers, γεγονός που συντηρεί τις πληθωριστικές πιέσεις.

Το ιστορικό προηγούμενο του 2000 προσφέρει ένα σαφές μάθημα. Η χρηματιστηριακή αγορά έφτασε στην κορύφωσή της τον Μάρτιο εκείνου του έτους, για να ακολουθήσει μια βαθιά διόρθωση όταν διαπιστώθηκε ότι οι επενδύσεις σε δίκτυα οπτικών ινών και τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό είχαν ξεπεράσει κατά πολύ την πραγματική ζήτηση. Η υπερθέρμανση μετατράπηκε τάχιστα σε απότομη επιβράδυνση, αναγκάζοντας τη Fed να μειώσει τα επιτόκια έντεκα φορές μέσα στο 2001.

Οι προκλήσεις για το μέλλον της αμερικανικής οικονομίας

Αν και η οικονομική ιστορία σπάνια επαναλαμβάνεται πανομοιότυπα, τα διδάγματα παραμένουν κρίσιμα για τις προοπτικές της αγοράς τα επόμενα χρόνια. Εάν η ραγδαία χρηματοδότηση των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης δεν μεταφραστεί άμεσα σε αντίστοιχη πραγματική απόδοση κεφαλαίων, η αμερικανική οικονομία ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με μια ανάλογη απότομη προσγείωση.