Σύνοδος Κορυφής: Το ευρωπαϊκό σχέδιο πέντε σημείων για την ενέργεια και το σκληρό παζάρι του προϋπολογισμού

Ενώπιον ενός ασφυκτικού οικονομικού και δημοσιονομικού διλήμματος βρέθηκαν οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, καθώς η κλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή συμπίπτει με τις σκληρές διαπραγματεύσεις για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ένωσης. Παρά τη συμφωνία για κοινή δράση απέναντι στα κύματα ακρίβειας, οι ουσιαστικές αποκλίσεις αναφορικά με τη χρηματοδότηση των νέων ευρωπαϊκών αναγκών παραμένουν αγεφύρωτες.

Το οικονομικό αποτύπωμα των πρόσφατων γεωπολιτικών αναταράξεων είναι δυσθεώρητο. Από το ξέσπασμα της σύγκρουσης, τα κράτη-μέλη έχουν καταβάλει επιπλέον 106 δισεκατομμύρια ευρώ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, χωρίς αντίστοιχη αύξηση των διαθέσιμων ποσοτήτων. Με τις τιμές του φυσικού αερίου να καταγράφουν άνοδο περίπου 140% από τα τέλη Φεβρουαρίου και το ντίζελ να έχει σχεδόν διπλασιαστεί, η ανάγκη άμεσης παρέμβασης κατέστη επιτακτική.

Το πακέτο των πέντε παρεμβάσεων της Κομισιόν

Στο πλαίσιο αυτό, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε έναν οδικό χάρτη πέντε σημείων για την ανάσχεση των τιμών και την ενίσχυση της προσφοράς:

• Αποδέσμευση αποθεμάτων: Διάθεση 100 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ εντός των επόμενων τεσσάρων μηνών σε συντονισμό με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
• Κρατικές ενισχύσεις: Παράταση και διεύρυνση του προσωρινού πλαισίου, ώστε οι εθνικές κυβερνήσεις να διαθέτουν δημοσιονομικό περιθώριο στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
• Ρυθμιστική ανάπαυλα: Αναβολή κατά ένα έτος της εφαρμογής του ευρωπαϊκού κανονισμού για το μεθάνιο.
• Ενίσχυση διυλιστηρίων: Έναρξη στρατηγικού διαλόγου με την ευρωπαϊκή βιομηχανία διύλισης για τη διασφάλιση της επάρκειας καυσίμων.
• Κοινές προμήθειες: Αναβάθμιση του μηχανισμού συγκέντρωσης ζήτησης, με στόχο την ενίσχυση της διαπραγματευτικής ισχύος της Ένωσης και την αποτροπή του εσωτερικού ανταγωνισμού μεταξύ των εταίρων.

Παρ’ όλα αυτά, ευρωπαϊκοί κύκλοι υπογραμμίζουν ότι τα μέτρα δεν συνεπάγονται άμεση αποκλιμάκωση στους τελικούς λογαριασμούς, καθώς πολλά θα κριθούν από τις παγκόσμιες αγορές και τη δημοσιονομική αντοχή κάθε κράτους.

Το δημοσιονομικό χάσμα και η στάση της Αθήνας

Η συζήτηση ανέδειξε τις βαθιές ανισότητες μεταξύ των πρωτευουσών. Χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, με την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία για παρεμβάσεις στα ενεργειακά τιμολόγια και επενδύσεις σε υποδομές. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση διατηρεί εφεδρείες για τη χειμερινή περίοδο, αξιολογώντας την κατάσταση ανά δεκαπενθήμερο, ενώ αναμένεται η απάντηση της Κομισιόν στο αίτημα για πρόσθετη ευελιξία, χωρίς ωστόσο να τίθενται σε κίνδυνο οι στόχοι των πρωτογενών πλεονασμάτων.

Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επεσήμανε ότι τα αίτια της κρίσης παραμένουν δομικά, συνδεδεμένα με την εξάρτηση από εισαγωγές και την έλλειψη διασυνδεδεμένης ευρωπαϊκής αγοράς. Η συζήτηση πλέον μεταφέρεται τόσο στην αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών όσο και στον εκσυγχρονισμό των ηλεκτρικών δικτύων, κρίσιμο πυλώνα για τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.