Τεχνητή νοημοσύνη στην εργασία: Οι νέοι κανόνες και οι αλλαγές για τις ψηφιακές πλατφόρμες

Στη θέσπιση ενός σαφούς ρυθμιστικού πλαισίου για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας και την ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες προχωρά το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Το σχετικό σχέδιο νόμου παρουσίασαν στο Υπουργικό Συμβούλιο και ακολούθως σε συνέντευξη Τύπου η υπουργός Νίκη Κεραμέως και ο γενικός γραμματέας Νίκος Μηλαπίδης.

Το νομοσχέδιο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2024/2831, επιχειρώντας να θέσει φραγμούς στην ανεξέλεγκτη αξιοποίηση των αλγορίθμων στους εργασιακούς χώρους. Όπως υπογράμμισε η κυρία Κεραμέως, αν και η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως μοχλός ενίσχυσης της παραγωγικότητας, καθίσταται αναγκαία η εφαρμογή ασφαλιστικών δικλείδων για την προστασία των εργαζομένων μέσω της διαφάνειας και της υποχρεωτικής ανθρώπινης εποπτείας.

Ανθρώπινη εποπτεία και διαφάνεια στην αλγοριθμική διαχείριση

Ο πρώτος κεντρικός άξονας της νομοθετικής πρωτοβουλίας επικεντρώνεται στην αλγοριθμική διαχείριση, εισάγοντας για πρώτη φορά συγκεκριμένους κανόνες στον τρόπο με τον οποίο τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης επηρεάζουν τις εργασιακές σχέσεις. Οι ρυθμίσεις απαγορεύουν την πλήρως αυτοματοποιημένη λήψη κρίσιμων αποφάσεων που καθορίζουν την επαγγελματική πορεία ή την απόλυση ενός εργαζομένου, καθιστώντας υποχρεωτική την παρέμβαση και τελική κρίση φυσικού προσώπου.

Παράλληλα, θεσπίζεται η υποχρέωση πλήρους και έγκαιρης ενημέρωσης των απασχολουμένων σχετικά με τα κριτήρια και τις παραμέτρους που αξιοποιούν οι αλγόριθμοι. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, ώστε να αποτραπούν καταχρηστικές πρακτικές παρακολούθησης ή αξιολόγησης που προσβάλλουν την προσωπικότητα και τα θεμελιώδη δικαιώματα του ανθρώπινου δυναμικού.

Νέοι κανόνες για το καθεστώς απασχόλησης στις πλατφόρμες

Ο δεύτερος άξονας του νομοσχεδίου στοχεύει στην εξυγίανση του τοπίου στις ψηφιακές πλατφόρμες παροχής υπηρεσιών. Κεντρική επιδίωξη αποτελεί ο ορθός προσδιορισμός του καθεστώτος απασχόλησης των εργαζομένων, προκειμένου να καταπολεμηθεί το φαινόμενο της υποκρυπτόμενης εξαρτημένης εργασίας που συχνά εμφανίζεται υπό τον μανδύα της ανεξάρτητης απασχόλησης.

Επιπλέον, αναβαθμίζονται οι όροι διαφάνειας στις παρεχόμενες υπηρεσίες και ενισχύονται οι ελεγκτικοί μηχανισμοί της πολιτείας. Προβλέπεται η ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων εποπτικών αρχών, καθώς και η απλοποίηση της πρόσβασης των εργαζομένων στη δικαιοσύνη σε περιπτώσεις παραβίασης της εργατικής νομοθεσίας, εξασφαλίζοντας παράλληλα ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις.

Σε εξέλιξη ο κοινωνικός διάλογος

Η ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας επεσήμανε ότι το σχέδιο νόμου αποτελεί προϊόν διαρκούς και εκτενούς διαβούλευσης με τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους και τους εκπροσώπους της αγοράς. Ήδη δεκάδες παρατηρήσεις και προτάσεις έχουν ενσωματωθεί στο αρχικό κείμενο, ενώ ο διάλογος παραμένει ανοιχτός ενόψει της τελικής κατάθεσης του νομοσχεδίου στη Βουλή, με στόχο τη διαμόρφωση ενός ισορροπημένου πλαισίου που θα συνδυάζει την τεχνολογική καινοτομία με την κοινωνική δικαιοσύνη.