Υπουργείο Παιδείας: Επικαιροποιείται το βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής μετά από αντιδράσεις για έμφυλα στερεότυπα

Μία σημαντική νίκη για την κοινωνία των πολιτών και την εκπαιδευτική κοινότητα σηματοδοτεί η απόφαση του Υπουργείου Παιδείας και του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) να προχωρήσουν στην επικαιροποίηση του σχολικού εγχειριδίου Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της Γ’ Γυμνασίου. Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως επιστέγασμα έντονων αντιδράσεων που προκλήθηκαν τους προηγούμενους μήνες, όταν αποσπάσματα του βιβλίου είδαν το φως της δημοσιότητας, προκαλώντας κύμα αγανάκτησης για τις αναχρονιστικές και προβληματικές αναφορές τους γύρω από τους έμφυλους ρόλους και τη βία κατά των γυναικών.

Το χρονικό των αντιδράσεων και η κινητοποίηση πολιτών και φορέων

Κατά τη διάρκεια του περασμένου καλοκαιριού, χρήστες στα social media, συλλογικότητες αλλά και επιστημονικοί φορείς ανέδειξαν περιεχόμενο του σχολικού βιβλίου που αναπαρήγαγε βαθιά πατριαρχικά στερεότυπα. Τη φωνή τους ένωσαν η διαδικτυακή πλατφόρμα «Παρατηρητήριο Έμφυλων Στερεοτύπων Για Γονείς – Και Όχι Μόνο», την οποία ίδρυσε η ηθοποιός Αγγελική Μαρίνου, το Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με ομόφωνη ανακοίνωση, καθώς και ο Σύλλογος Κοινωνιολόγων Ελλάδας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε επίσης η παρέμβαση μεμονωμένων πολιτών, όπως η επιστολή διαμαρτυρίας της Αγγελίνας Μωραΐτη προς την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, αποδεικνύοντας έμπρακτα ότι η ενεργή συμμετοχή του πολίτη μπορεί να επιφέρει ουσιαστικές θεσμικές αλλαγές.

Οι επίμαχες αναφορές που προκάλεσαν σάλο

Το εγχειρίδιο περιλάμβανε διατυπώσεις που προκάλεσαν έντονη κριτική για σεξισμό και ενοχοποίηση των θυμάτων. Ενδεικτικά, στην ενότητα για τον «Ρόλο του συζύγου», αναφερόταν πως «ο άντρας μαθαίνει να ασχολείται με τις βαριές δουλειές, με τις τεχνικές εργασίες και τις εξωτερικές υποθέσεις» ενώ «η γυναίκα μαθαίνει να ασχολείται με την ανατροφή των παιδιών και γενικότερα το νοικοκυριό». Αντίστοιχα, για τα παιδιά επισημαινόταν πως «το αγόρι μαθαίνει να μαστορεύει και το κορίτσι να μαγειρεύει».

Ακόμη πιο ανησυχητικές κρίθηκαν οι αναφορές στο κεφάλαιο για την έμφυλη βία, όπου οι ευθύνες προστασίας μετακυλίονταν στις γυναίκες μέσω αναχρονιστικών «συμβουλών», όπως το να «αποφεύγουν τις κακοτοπιές» και να θυμούνται ότι «οι άντρες έχουν μεγαλύτερο όγκο και δύναμη», παραλείποντας την ουσιαστική διάσταση της πρόληψης, της ισότητας και της καταπολέμησης των κακοποιητικών συμπεριφορών.

Η επίσημη απάντηση και οι αλλαγές που δρομολογούνται

Όπως γνωστοποίησε η πρωτοβουλία Sexism in Greece, το Υπουργείο Παιδείας απάντησε επισήμως στα αιτήματα διαμαρτυρίας, γνωστοποιώντας ότι το Διοικητικό Συμβούλιο του ΙΕΠ αποφάσισε τη ριζική αναθεώρηση της διδακτέας ύλης. Σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται, αφαιρούνται τα παρωχημένα έμφυλα στερεότυπα, διαγράφονται οι αντιεπιστημονικές και ενοχοποιητικές διατυπώσεις και εντάσσονται οι σύγχρονες μορφές οικογένειας.

Παράλληλα, κομβική θεωρείται η ενσωμάτωση των αρχών της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης αναφορικά με την πρόληψη και την καταπολέμηση της έμφυλης βίας και των γυναικοκτονιών. Παρότι η εκπαιδευτική κοινότητα αναμένει να δει πώς θα αποτυπωθούν αυτές οι τροποποιήσεις στην πράξη και στη συνολική διδακτική προσέγγιση, η απόφαση αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα προς ένα σύγχρονο, συμπεριληπτικό και απαλλαγμένο από διακρίσεις σχολικό περιβάλλον.