Σαγκάη: Ζώντας στο ψηφιακό μέλλον της απόλυτης αυτοματοποίησης και των εφαρμογών

Μια ματιά στην καθημερινότητα της Σαγκάης αρκεί για να συνειδητοποιήσει κανείς ότι δεν παρατηρεί απλώς μια ξένη μητρόπολη, αλλά ένα ζωντανό στιγμιότυπο από το κοντινό μέλλον της ανθρωπότητας. Σε ένα τυπικό εστιατόριο της πόλης των έντονων αντιθέσεων, δύο νέοι άνθρωποι κάθονται ο ένας απέναντι από τον άλλον. Τα κινητά τους τηλέφωνα, στερεωμένα με προσοχή πάνω στα άδεια πιάτα, μονοπωλούν το βλέμμα και τη σκέψη τους. Παρότι μοιράζονται το ίδιο τραπέζι, η πραγματική απόσταση μεταξύ τους μοιάζει αγεφύρωτη, καθώς ο καθένας παραμένει βυθισμένος στον δικό του ψηφιακό μικρόκοσμο.

Η καθολική κυριαρχία των εφαρμογών σε κάθε πτυχή της ζωής

Η Σαγκάη έχει εξελιχθεί στην αδιαμφισβήτητη πρωτεύουσα των apps. Στην κινεζική μεγαλούπολη, ολόκληρη η καθημερινή δραστηριότητα διεκπεραιώνεται μέσα από την οθόνη ενός smartphone. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει συχνά στη Δύση, όπου οι ψηφιακές πλατφόρμες υιοθετούνται κυρίως από τις νεότερες γενιές, εδώ η εξοικείωση με την τεχνολογία διαπερνά όλες τις ηλικιακές ομάδες, από τους εφήβους έως τους ηλικιωμένους.

Οι πολίτες και οι επισκέπτες χρησιμοποιούν εξειδικευμένες εφαρμογές για κάθε πιθανή συναλλαγή: από την πληρωμή λογαριασμών και την έκδοση εισιτηρίων για το μετρό, μέχρι την κράτηση ξενοδοχείων, την κλήση ταξί και την ενοικίαση κοινόχρηστων ποδηλάτων. Στα εστιατόρια, η διαδικασία της παραγγελίας έχει απλοποιηθεί πλήρως μέσω του σκαναρίσματος ενός κωδικού QR code που βρίσκεται επικολλημένος στο τραπέζι, εξαλείφοντας την ανάγκη για παραδοσιακούς καταλόγους.

Αυτή η ψηφιακή διείσδυση δεν γνωρίζει εξαιρέσεις, ακόμη και σε χώρους με βαθιά ιστορική παράδοση. Στον ιστορικό βουδιστικό ναό Τζινγκ’άν, που χρονολογείται από το 1770, η είσοδος εξασφαλίζεται αποκλειστικά με ηλεκτρονικό εισιτήριο, ενώ ακόμη και οι παραδοσιακές δωρεές των πιστών γίνονται ψηφιακά, με ένα απλό σκανάρισμα. Από τους μικρούς υπαίθριους πάγκους μέχρι τα μεγάλα εμπορικά κέντρα, τα τερματικά POS και οι ανέπαφες πληρωμές κυριαρχούν απόλυτα. Προκειμένου να υποστηριχθεί αυτή η διαρκής κατανάλωση ενέργειας, σταθμοί ενοικίασης power bank υπάρχουν διαθέσιμοι σχεδόν σε κάθε γωνιά του αστικού ιστού.

Αυτοματοποίηση: Ευκολία ή σταδιακή αποξένωση;

Το στοιχείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη εντύπωση δεν είναι η ίδια η ύπαρξη αυτών των τεχνολογιών —πολλές από τις οποίες χρησιμοποιούνται ήδη διεθνώς— αλλά η απόλυτη, καθολική εφαρμογή τους. Στη Σαγκάη, το ψηφιακό οικοσύστημα δεν αποτελεί μια εναλλακτική επιλογή, αλλά τον μοναδικό κανόνα.

Αυτή η εκτεταμένη αυτοματοποίηση αναμφίβολα προσφέρει ταχύτητα, αποτελεσματικότητα και απλοποίηση των διαδικασιών. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, γεννά εύλογα ερωτήματα για το κοινωνικό τίμημα. Όταν οι παραγγελίες, οι πληρωμές και οι μεταφράσεις εκτελούνται αμιγώς ψηφιακά, η ανάγκη για άμεση ανθρώπινη αλληλεπίδραση περιορίζεται στο ελάχιστο. Η καθημερινότητα γίνεται εξαιρετικά λειτουργική, αλλά ενδεχομένως πιο απρόσωπη, αφήνοντας τις διαπροσωπικές σχέσεις σε δεύτερη μοίρα μέχρι την επόμενη ειδοποίηση στην οθόνη.