Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων: Δικαίωση μετά το «μπλόκο» της ΕΑΔΗΣΥ στους διαγωνισμούς για 27 πωλητήρια μουσείων

Την έντονη ικανοποίησή του εκφράζει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) μετά τις πρόσφατες, καθοριστικές αποφάσεις της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ), με τις οποίες ακυρώθηκαν δύο διαγωνισμοί του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ). Οι συγκεκριμένοι διαγωνισμοί αφορούσαν την εκμίσθωση και λειτουργία 27 πωλητηρίων σε κομβικούς αρχαιολογικούς χώρους και δημόσια μουσεία της χώρας, διαδικασία που είχε προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις στους κόλπους των επιστημόνων και εργαζομένων του Υπουργείου Πολιτισμού.

Το «τέχνασμα» της εκμίσθωσης και η παράκαμψη του ευρωπαϊκού δικαίου

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του ΣΕΑ, το σκεπτικό των αποφάσεων της Ανεξάρτητης Αρχής επιβεβαιώνει πλήρως τις αρχικές καταγγελίες για σοβαρές θεσμικές παρεκκλίσεις. Όπως επισημαίνεται, ο ΟΔΑΠ επέλεξε να εφαρμόσει το απαρχαιωμένο Προεδρικό Διάταγμα 715/1979 περί εκμίσθωσης ακινήτων, παρακάμπτοντας ευθέως τις διατάξεις του Νόμου 4413/2016 και τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές οδηγίες που διέπουν τις συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών.

Με τη συγκεκριμένη μεθόδευση, όπως υπογραμμίζουν οι αρχαιολόγοι, η διοίκηση του ΟΔΑΠ επιχείρησε να εμφανίσει ένα σύνθετο αντικείμενο ως απλή μίσθωση χώρου. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, επρόκειτο για σύμβαση ανάθεσης σε ιδιώτη της οργανωμένης παροχής και συνολικής διαχείρισης εμπορικών υπηρεσιών, η οποία όφειλε να ακολουθήσει τα αυστηρά πρότυπα διαφάνειας και ανταγωνισμού των δημοσίων συμβάσεων παραχώρησης.

«Φωτογραφικές» διατάξεις και περιορισμός του ανταγωνισμού

Παράλληλα, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων στηλιτεύει τους ειδικούς όρους που είχαν ενταχθεί στα τεύχη των διακηρύξεων, κάνοντας λόγο για «φωτογραφικές διατάξεις». Οι ρυθμίσεις αυτές, σύμφωνα με την κριτική του κλάδου, λειτούργησαν αποτρεπτικά για την ανάπτυξη υγιούς και ευρέος ανταγωνισμού, οδηγώντας εν τέλει στην κατάθεση προσφοράς από μία και μοναδική κοινοπραξία.

Η παρέμβαση της ΕΑΔΗΣΥ έθεσε φρένο στην ολοκλήρωση της διαδικασίας, αναδεικνύοντας τις νομικές πλημμέλειες των διακηρύξεων και δικαιώνοντας όσους υποστήριζαν ότι η διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς και των συνοδευτικών της δομών οφείλει να υπακούει σε αδιάβλητους κανόνες δημοσίου συμφέροντος.

Αίτημα για αναδρομικό έλεγχο και ακύρωση παλαιότερων συμβάσεων

Το ζήτημα, ωστόσο, δεν κλείνει με το «πάγωμα» των δύο τρεχόντων διαγωνισμών. Ο ΣΕΑ ζητά πλέον επιτακτικά την ακύρωση και των συμβάσεων που έχουν ήδη συναφθεί σε προγενέστερο χρόνο για πωλητήρια άλλων μουσείων και αρχαιολογικών χώρων, οι οποίες κατακυρώθηκαν στην ίδια εταιρεία υπό το ίδιο ακριβώς νομικό καθεστώς.

Όπως τονίζουν οι αρχαιολόγοι, εφόσον το συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο κρίθηκε παράνομο από την αρμόδια εποπτική Αρχή, καθίσταται νομικά και ηθικά επισφαλής η παραμονή σε ισχύ προηγούμενων αναθέσεων. Το αίτημα αυτό μεταφέρει την πίεση στην ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού και τη διοίκηση του ΟΔΑΠ, οι οποίοι καλούνται να επανεξετάσουν συνολικά τη στρατηγική σύμπραξης με τον ιδιωτικό τομέα στον ευαίσθητο τομέα των δημόσιων μουσείων.