ΙΕΛΚΑ: Στα 26 δισ. ευρώ η ετήσια δαπάνη για είδη παντοπωλείου – Πώς αλλάζει το διατροφικό καλάθι των Ελλήνων

Σε τροχιά βαθιάς αναδιάρθρωσης βρίσκεται ο οικογενειακός προϋπολογισμός στην Ελλάδα, με τις διατροφικές συνήθειες των καταναλωτών να μεταβάλλονται αισθητά τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με νέα ανάλυση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), η οποία βασίζεται σε στοιχεία της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ, η συνολική ετήσια δαπάνη των ελληνικών νοικοκυριών για είδη παντοπωλείου εκτιμάται πλέον στα 25,7 δισεκατομμύρια ευρώ σε όλα τα σημεία πώλησης.

Το μεγαλύτερο μερίδιο της συγκεκριμένης κατηγορίας αφορά τα είδη διατροφής, όπου η ετήσια δαπάνη αγγίζει τα 18,1 δισ. ευρώ. Παράλληλα, τα μη αλκοολούχα ποτά απορροφούν περίπου 1,0 δισ. ευρώ και τα αλκοολούχα 1,6 δισ. ευρώ. Σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού κατευθύνεται επίσης σε μη εδώδιμα προϊόντα του οργανωμένου λιανεμπορίου, με 1,7 δισ. ευρώ να δαπανώνται για είδη οικιακής φροντίδας και 2,3 δισ. ευρώ για είδη προσωπικής φροντίδας. Σημειώνεται ότι στο παραπάνω ποσό δεν περιλαμβάνεται η καταναλωτική δαπάνη των περίπου 40 εκατομμυρίων τουριστών, η οποία εκτιμάται πως ξεπερνά το 1,5 δισ. ευρώ.

Δραστική μείωση σε ελαιόλαδο, κρέας και ζάχαρη

Πέρα από τα οικονομικά μεγέθη, η μελέτη του ΙΕΛΚΑ αποτυπώνει εντυπωσιακές αλλαγές στη σύνθεση του καθημερινού τραπεζιού. Τα ελληνικά νοικοκυριά έχουν μειώσει δραστικά την κατανάλωση παραδοσιακών βασικών αγαθών σε σύγκριση με το 2008. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του ελαιολάδου, όπου οι αγοραζόμενες ποσότητες καταγράφουν πτώση 34,8% έναντι του 2008 και 40,2% έναντι του 2015.

Σημαντική συρρίκνωση παρατηρείται επίσης στις πρωτεϊνούχες πηγές και στα ζωικά προϊόντα. Η αγορά βοείου κρέατος έχει υποχωρήσει κατά 29,2% σε σχέση με το 2008, των αλλαντικών κατά 35,4%, των ψαριών κατά 14,6% και των θαλασσινών κατά 37,2%. Παρόμοια τάση υποχώρησης καταγράφεται και στα γαλακτοκομικά, με το πλήρες νωπό γάλα να σημειώνει πτώση 42,5% και το συντηρημένο γάλα κατά 60%. Επιπλέον, έντονος είναι ο περιορισμός στα γλυκαντικά, καθώς οι αγορές ζάχαρης έχουν υποχωρήσει κατά 53,5%.

Έκρηξη στα έτοιμα γεύματα και πιέσεις από το κόστος στέγασης

Στον αντίποδα των περικοπών, εντυπωσιακή άνοδο σημειώνει ο κλάδος της ευκολίας και της άμεσης κατανάλωσης. Η αγορά των έτοιμων γευμάτων κατέγραψε ραγδαία ανάπτυξη, εκτινασσόμενη από μόλις 0,24 κιλά κατά κεφαλήν το 2015 σε 3,34 κιλά το 2025, γεγονός που αναδεικνύει τις νέες συνήθειες στον σύγχρονο τρόπο ζωής των εργαζομένων.

Σε μακροοικονομικό επίπεδο, η συνολική ετήσια δαπάνη κατά κεφαλήν διαμορφώθηκε το 2025 στα 9.216 ευρώ, αυξημένη κατά 5,5% σε σχέση με το 2024. Ωστόσο, η αύξηση της δαπάνης για είδη παντοπωλείου (+3,9%) παρέμεινε χαμηλότερη από την αύξηση των καθαρών αποδοχών. Οι μεγαλύτερες δημοσιονομικές πιέσεις για τα νοικοκυριά πηγάζουν από το κόστος στέγασης, το οποίο απορροφά πλέον το 14,7% της συνολικής δαπάνης (έναντι 11,8% το 2008), καταγράφοντας ετήσια αύξηση 8,3%, με τα ενοίκια να εκτοξεύονται κατά 14,4%.