Φτώχεια στην Ελλάδα: Επιδείνωση το 2025 και ανησυχία για τέσσερις περιφέρειες – Οι προσδοκίες για το 2027

Ένα ανησυχητικό, διπλό πρόσωπο παρουσιάζει η ελληνική οικονομία, καθώς οι θετικοί μακροοικονομικοί δείκτες και οι ρυθμοί ανάπτυξης συγκρούονται ευθέως με τη σκληρή καθημερινότητα των νοικοκυριών. Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα, ο κίνδυνος φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα σημειώσει νέα επιδείνωση το 2025, αγγίζοντας το 27,5%. Το ποσοστό αυτό κατατάσσει τη χώρα στη δεύτερη χειρότερη θέση σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, επιβεβαιώνοντας ότι το κύμα της ακρίβειας συνεχίζει να διαβρώνει το πραγματικό εισόδημα των πολιτών.

Ακρίβεια και ενεργειακό κόστος πιέζουν τα νοικοκυριά

Η βασική αιτία για την επιδείνωση των δεικτών το 2025 εντοπίζεται στην επιμονή του πληθωρισμού στα βασικά αγαθά και στο υψηλό ενεργειακό κόστος. Παρά τα μέτρα στήριξης και τις ονομαστικές αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις, η αγοραστική δύναμη των πιο ευάλωτων στρωμάτων παραμένει υπό ασφυκτική πίεση. Οι δαπάνες για τρόφιμα, στέγαση και λογαριασμούς ενέργειας απορροφούν πλέον τη συντριπτική πλειονότητα των μηνιαίων αποδοχών για περίπου ένα στα τρία νοικοκυριά.

Οικονομικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι το φαινόμενο της «φτώχειας των εργαζομένων» (in-work poverty) εντείνεται. Πολίτες με πλήρη απασχόληση αδυνατούν να καλύψουν έκτακτες ανάγκες, γεγονός που διευρύνει το χάσμα μεταξύ της μακροοικονομικής μεγέθυνσης και της κοινωνικής ευημερίας.

Τέσσερις ελληνικές περιφέρειες στις χαμηλότερες θέσεις της Ευρώπης

Ιδιαίτερα ανησυχητική καταγράφεται η γεωγραφική διάσταση του προβλήματος. Οι περιφερειακές ανισότητες διευρύνονται δραματικά, με τέσσερις ελληνικές περιφέρειες να συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον ευάλωτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Περιοχές όπως η Δυτική Ελλάδα, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, η Ήπειρος και η Στερεά Ελλάδα βρίσκονται αντιμέτωπες με παρατεταμένη αποβιομηχάνιση, χαμηλά μέσα εισοδήματα και έντονη δημογραφική αιμορραγία.

Η συγκέντρωση των επενδύσεων και της επιχειρηματικής δραστηριότητας στην Αττική και σε λίγους τουριστικούς κόμβους αφήνει σημαντικά τμήματα της ελληνικής επικράτειας στο περιθώριο. Το αποτέλεσμα είναι οι τοπικές κοινωνίες να καταγράφουν ποσοστά στέρησης βασικών αναγκών που υπερβαίνουν κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Το στοίχημα των μεταρρυθμίσεων και οι προβλέψεις για το 2027

Στον αντίποδα της τρέχουσας επιβάρυνσης, το οικονομικό επιτελείο και διεθνείς οργανισμοί τοποθετούν το 2027 ως χρονιά-ορόσημο για ουσιαστική αποκλιμάκωση της φτώχειας. Οι προσδοκίες αυτές στηρίζονται στην πλήρη απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, στην υλοποίηση στοχευμένων προγραμμάτων κατάρτισης και στη δρομολογημένη άνοδο του κατώτατου μισθού προς τα 950 ευρώ.

Παράλληλα, εκτιμάται ότι η ωρίμανση μεγάλων έργων υποδομής και η αποκλιμάκωση του ενεργειακού κόστους σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα θα αρχίσουν να παράγουν απτά οφέλη για τα μεσαία και χαμηλά στρώματα. Ωστόσο, η απόσταση μεταξύ της τρέχουσας στενότητας του 2025 και της αναμενόμενης εξομάλυνσης του 2027 καθιστά κρίσιμη τη λήψη άμεσων, στοχευμένων παρεμβάσεων για την ανάσχεση της κοινωνικής ανισότητας.