«Χώμα» στο bijoux de kant HOOD: Η συγκινητική θεατρική επιστροφή της «Μητέρας του σκύλου»

Μια απρόσμενη καλλιτεχνική διαδρομή, που ξεκίνησε από τα ορεινά της Ηλείας για να καταλήξει στην καρδιά της Αθήνας, φέρνει ξανά στο προσκήνιο το εμβληματικό λογοτεχνικό σύμπαν του Παύλου Μάτεσι. Η παράσταση «Χώμα», βασισμένη στο πολυδιαβασμένο μεταπολεμικό μυθιστόρημα «Η μητέρα του σκύλου», παρουσιάζεται στη νέα στέγη του θεάτρου bijoux de kant HOOD στο Θησείο, σε σκηνοθεσία Γιάννη Σκουρλέτη, προσφέροντας μια λιτή αλλά βαθιά συναισθηματική θεατρική εμπειρία.

Από τον αστυνομικό σταθμό της Λαμπείας στη θεατρική Αθήνα

Η γέννηση της παράστασης υπήρξε σχεδόν κινηματογραφική. Όλα ξεκίνησαν έπειτα από πρωτοβουλία του δημάρχου της Λαμπείας, γενέτειρας του αείμνηστου Παύλου Μάτεσι αλλά και του σκηνοθέτη Γιάννη Σκουρλέτη, με στόχο να αποδοθεί φόρος τιμής στον μεγάλο Έλληνα συγγραφέα. Χωρίς αυστηρούς περιορισμούς, η ιδέα μετουσιώθηκε σε έναν «ενισχυμένο θεατρικό μονόλογο».

Η πρεμιέρα δόθηκε στον τοπικό αστυνομικό σταθμό του χωριού –κτίριο στο οποίο είχε περιέλθει η παλιά οικία του συγγραφέα– μπροστά σε μόλις 60 θεατές. Η πρωτοφανής ανταπόκριση των κατοίκων, που οδήγησε σε διαδοχικές επαναλήψεις στο προαύλιο του δημοτικού σχολείου, έπεισε τον δημιουργό να μεταφέρει το εγχείρημα στην πρωτεύουσα. Έτσι, το «Χώμα» επιλέχθηκε για να εγκαινιάσει τον νέο χώρο της ομάδας στην οδό Ακταίου.

Ένα εικαστικό κενοτάφιο και η πληγωμένη παιδικότητα της Ραραούς

Το σκηνικό περιβάλλον που υποδέχεται το κοινό φέρει ισχυρές επιρροές από το εικαστικό ιδίωμα της arte povera και τις συνθέσεις του Βλάση Κανιάρη, λειτουργώντας ως ένα άτυπο κενοτάφιο μνήμης. Τρία προσεκτικά στοιβαγμένα κουτιά πυρομαχικών, μια διπλωμένη ελληνική σημαία και μια σειρά από ασπρόμαυρες φωτογραφίες συνθέτουν μια ατμόσφαιρα σιωπηλής οδύνης, που απαλύνεται από διακριτικούς, θερμούς φωτισμούς.

Σε αυτό το τοπίο μνήμης εισέρχεται η κεντρική ηρωίδα, η Ραραού, την οποία ενσαρκώνει η Σωτηρία Χρυσικοπούλου. Φορώντας ένα κόκκινο φόρεμα με εμφανή παιδικά στοιχεία, η ηθοποιός αποτυπώνει έναν χαρακτήρα που συνεχίζει πεισματικά να γραπώνεται από τη ζωή, παρά το βαρύ ιστορικό και προσωπικό τραύμα που κουβαλά. Η δραματουργική επεξεργασία της Ασημένιας Ευθυμίου συμπυκνώνει τον πυρήνα του μυθιστορήματος σε μια ευθύβολη, γραμμική αφήγηση των κρίσιμων γεγονότων.

Ο διάλογος της πρόζας με τον ήχο του ακορντεόν

Καθοριστικό ρόλο στη δομή του έργου διαδραματίζει η ζωντανή μουσική. Η Χαρούλα Τσαλπαρά, με το ακορντεόν και τη φωνή της, ανοίγει την παράσταση και παρεμβαίνει διαρκώς στον ρυθμό της αφήγησης. Αν και η συχνή διακοπή της πρόζας από το τραγούδι αποτελεί μια απαιτητική δραματουργική επιλογή, εδώ λειτουργεί οργανικά: η μουσική δεν σχολιάζει απλώς τα τεκταινόμενα, αλλά οικοδομεί το ψυχικό υπόβαθρο που επιτρέπει στη Ραραού να εξομολογηθεί τις πιο σκοτεινές πτυχές της ιστορίας της.

Το αποτέλεσμα είναι ένα πυκνό θεατρικό οδοιπορικό 80 λεπτών, που ισορροπεί ανάμεσα στον προσωπικό θρήνο και τη συλλογική μνήμη, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική δύναμη του λόγου του Παύλου Μάτεσι.