Βικτόρια Χίσλοπ: Το νέο της μυθιστόρημα «Σκοτεινό πέλαγος» και τα άγνωστα παιδιά του Εμφυλίου

Η Βικτόρια Χίσλοπ, η διακεκριμένη Βρετανίδα συγγραφέας που τιμήθηκε με την ελληνική υπηκοότητα για τη βαθιά της αγάπη προς την Ελλάδα, επιστρέφει στη σύγχρονη ιστορία της χώρας με το νέο της μυθιστόρημα «Σκοτεινό πέλαγος» («Wine dark sea»). Το βιβλίο, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση της Φωτεινής Πίπη, καταπιάνεται με ένα από τα πιο οδυνηρά και πολυσύνθετα κεφάλαια του 20ού αιώνα: τον Ελληνικό Εμφύλιο και τη μοίρα χιλιάδων παιδιών που απομακρύνθηκαν από τις εστίες τους.

Το συλλογικό τραύμα και οι παράνομες υιοθεσίες στην Αμερική

Μετά από μυθιστορήματα που ταξίδεψαν εκατομμύρια αναγνώστες στη Σπιναλόγκα («Το νησί»), στη Θεσσαλονίκη των αρχών του περασμένου αιώνα, καθώς και στη σκοτεινή περίοδο της δικτατορίας, η Βικτόρια Χίσλοπ εστιάζει στον αδελφοκτόνο πόλεμο της δεκαετίας του 1940. Μέσα από τις 656 σελίδες του έργου, φωτίζεται ο τρόπος με τον οποίο διαλύθηκαν οικογένειες, με παιδιά να καταλήγουν σε παιδουπόλεις, να μεταφέρονται σε ανατολικές χώρες ή να δίνονται για υιοθεσίες-εξπρές στο εξωτερικό.

Όπως επισημαίνει η ίδια η δημιουργός, το διεθνές αναγνωστικό κοινό εκπλήσσεται μαθαίνοντας για τις τραγικές διαστάσεις εκείνης της εποχής. Ιδιαίτερη αίσθηση και αποτροπιασμό προκαλεί το γεγονός ότι περίπου 4.000 παιδιά δόθηκαν κυριολεκτικά ως «εμπόρευμα» σε άτεκνα ζευγάρια στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ολλανδία, αποκτώντας νέες ταυτότητες και άγνωστες ρίζες, συχνά ενόσω τουλάχιστον ένας από τους βιολογικούς γονείς τους βρισκόταν ακόμη εν ζωή.

Τέσσερα χρόνια ενδελεχούς ιστορικής έρευνας

Η συγγραφική αυτή διαδρομή διήρκεσε σχεδόν τέσσερα χρόνια και απαίτησε εντατική έρευνα και οδοιπορικά. Το πρώτο έναυσμα δόθηκε όταν η συγγραφέας αντίκρισε για πρώτη φορά τη Μακρόνησο από τον Ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο, εικόνα που συμπληρώθηκε αργότερα από επίσκεψή της στη Χίο, σε τόπους κράτησης γυναικών πολιτικών κρατουμένων.

Η Βικτόρια Χίσλοπ ταξίδεψε σε κοινότητες της διασποράς, όπως το ιστορικό χωριό Μπελογιάννη στην Ουγγαρία, αλλά και στις ΗΠΑ, συνομιλώντας με ανθρώπους που βίωσαν στο πετσί τους τον ξεριζωμό. Καθοριστική υπήρξε επίσης η μελέτη του έργου της ελληνίστριας Γκόντα Φαν Στιν, καθηγήτριας στο Βασιλικό Κολέγιο του Λονδίνου, η οποία έχει αναδείξει διεθνώς το ζήτημα των παράνομων υιοθεσιών. Μέσα από αυτές τις μαρτυρίες, η συγγραφέας αναδεικνύει τις δύο όψεις του νομίσματος: ανθρώπους που κουβαλούν έως σήμερα ένα δυσβάσταχτο τραύμα, αλλά και άλλους που κατάφεραν να χτίσουν μια νέα ζωή, παραμένοντας ωστόσο αποκομμένοι από τις ρίζες τους.

Διεθνής επιτυχία και συγκίνηση στην ομογένεια

Το βιβλίο σημειώνει ήδη εξαιρετική πορεία στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου βρίσκεται στις λίστες των ευπώλητων της εφημερίδας The Times. Ο διακεκριμένος κριτικός Άντριου Μπίλεν χαρακτήρισε το έργο «συγκλονιστικό και διαφωτιστικό», αναφέροντας πως διάβασε τις τελευταίες σελίδες με δάκρυα στα μάτια. Για τη Βικτόρια Χίσλοπ, εξίσου συγκινητική είναι η ανταπόκριση των Ελλήνων της διασποράς, για τους οποίους οι έννοιες της νοσταλγίας, της απώλειας και του οικογενειακού δεσμού αποτελούν διαχρονικές ανοιχτές πληγές.