Μήπως η φούσκα της τεχνολογίας έσκασε ήδη; Τα ανατριχιαστικά κοινά σημεία με το 2000

Η πρόσφατη απότομη διόρθωση του Nasdaq Composite, με απώλειες που ξεπέρασαν τις 700 μονάδες σε μία μόνο συνεδρίαση, έχει σημάνει συναγερμό στη Wall Street. Στο επίκεντρο του προβληματισμού δεν βρίσκεται απλώς μια συγκυριακή μεταβλητότητα, αλλά μια βαθύτερη επανεξέταση των προσδοκιών γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη (AI). Το κρίσιμο ερώτημα για τους επενδυτές μετατοπίζεται πλέον από το αν η νέα τεχνολογία θα βρει πελάτες, στο πόσο θα κοστίσει η εξυπηρέτησή τους και πότε ακριβώς οι θηριώδεις επενδύσεις θα αρχίσουν να αποδίδουν ουσιαστικά κέρδη.

Το μάθημα του 2000 και η ψευδαίσθηση της κορυφής

Για πολλούς αναλυτές, οι σημερινές συνθήκες παραπέμπουν αναπόφευκτα στην κατάρρευση των εταιρειών του διαδικτύου (dot-com bubble) το 2000. Όπως επισημαίνει ο γνωστός αναλυτής Μαρκ Χάλμπερτ, η κρατούσα αντίληψη ότι το σκάσιμο μιας φούσκας οδηγεί άμεσα σε ελεύθερη πτώση είναι παραπλανητική. Μετά το ιστορικό ρεκόρ της 10ης Μαρτίου 2000, ο Nasdaq παρέμεινε για περίπου τρεις εβδομάδες κοντά στην κορυφή του προτού ξεκινήσει η συντριπτική κατάρρευση. Το γεγονός ότι ένας δείκτης κινείται πλησίον των ιστορικών υψηλών του δεν εγγυάται τη συνέχεια της ανοδικής πορείας.

Παράλληλα, τα ιστορικά στοιχεία της Ned Davis Research καταδεικνύουν ότι το 84% των 50 μεγαλύτερων ημερήσιων πτώσεων του Nasdaq από το 1971 εκδηλώθηκε εντός πτωτικών αγορών (bear markets). Παρότι αυτό δεν αποτελεί απόλυτο μοντέλο πρόβλεψης, λειτουργεί ως ξεκάθαρο προειδοποιητικό σήμα ότι η δυναμική της αγοράς ίσως έχει ήδη αλλάξει κατεύθυνση κάτω από την επιφάνεια.

Επενδυτικός πυρετός 1 τρισ. δολαρίων και μόχλευση

Η βασική πηγή ανησυχίας εντοπίζεται στον ασύλληπτο ρυθμό αύξησης των κεφαλαιουχικών δαπανών για υποδομές υπολογιστικού νέφους και AI. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Morgan Stanley, οι συνολικές επενδύσεις σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να ξεπεράσουν το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια έως το 2027, ενώ η J.P. Morgan τοποθετεί τις αντίστοιχες δαπάνες για το 2026 κοντά στα 900 δισ. δολάρια.

Όπως παρατηρεί ο Τζον Χίγκινς της Capital Economics, η αγορά γίνεται ολοένα πιο νευρική καθώς οι κολοσσοί του κλάδου —όπως η Microsoft, η Meta, η Amazon και η Alphabet— αντιπροσωπεύουν πλέον περισσότερο από το ένα τρίτο των συνολικών κεφαλαιουχικών δαπανών των επιχειρήσεων του S&P 500. Η εξάρτηση των επενδύσεων αυτών από εξωτερική χρηματοδότηση και δανεισμό αυξάνει κατακόρυφα το ρίσκο, καθώς οποιαδήποτε καθυστέρηση στην επίτευξη των προσδοκώμενων αποδόσεων μπορεί να εκτοξεύσει το κόστος δανεισμού.

Οι προειδοποιήσεις του ΔΝΤ και η μεγάλη διαφορά

Τους κινδύνους αυτούς υπογραμμίζει και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο κατατάσσει μια πιθανή διόρθωση στα περιουσιακά στοιχεία της τεχνητής νοημοσύνης ανάμεσα στις βασικές απειλές για την παγκόσμια χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Το Ταμείο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις κυκλικές χρηματοδοτήσεις, όπου επενδύσεις, δανεισμός και μελλοντικές δεσμεύσεις εσόδων ύψους 1,4 τρισ. δολαρίων διαπλέκονται μεταξύ των ίδιων επιχειρήσεων.

Ωστόσο, υπάρχει μια κρίσιμη και θεμελιώδης διαφορά σε σχέση με το 2000: οι σημερινοί τεχνολογικοί γίγαντες που οδηγούν το ράλι δεν είναι αμφίβολες νεοφυείς επιχειρήσεις χωρίς αντίκρισμα, αλλά πανίσχυροι όμιλοι με τεράστια πραγματικά έσοδα, υγιείς ισολογισμούς και ισχυρές ταμειακές ροές. Το κατά πόσο αυτό το «δίχτυ ασφαλείας» αρκεί για να αποτρέψει μια γενικευμένη διόρθωση μένει να αποδειχθεί στις οθόνες των συναλλαγών.