Telegraph: Σε πλήρες αδιέξοδο οι συνομιλίες για τα Γλυπτά του Παρθενώνα – Το «αγκάθι» της ιδιοκτησίας

Σε οριστική κατάρρευση οδηγήθηκαν οι παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ελλάδας και του Βρετανικού Μουσείου σχετικά με την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Telegraph. Παρά την έντονη κινητικότητα και τις πολύμηνες συζητήσεις των προηγούμενων ετών, το χάσμα ανάμεσα στις δύο πλευρές αποδείχθηκε αγεφύρωτο, με επίκεντρο το κρίσιμο ζήτημα της κυριότητας των αρχαιοτήτων.

Το ανυπέρβλητο εμπόδιο του ιδιοκτησιακού καθεστώτος

Όπως αναφέρει το βρετανικό δημοσίευμα, η ελληνική πλευρά παραμένει αμετακίνητη στη θέση της για πλήρη, οριστική και άνευ όρων επανένωση των αρχιτεκτονικών γλυπτών στο Μουσείο της Ακρόπολης. Η Αθήνα έχει ξεκαθαρίσει ότι απορρίπτει κατηγορηματικά οποιαδήποτε φόρμουλα «μακροπρόθεσμου δανεισμού» ή «πολιτιστικής ανταλλαγής» που θα προϋπέθετε την εκ μέρους της αναγνώριση του Βρετανικού Μουσείου ως νόμιμου ιδιοκτήτη των αριστουργημάτων του Φειδία.

Οι προσπάθειες για τη διαμόρφωση μιας συμβιβαστικής, «υβριδικής» συμφωνίας προσέκρουσαν σε θεμελιώδη νομικά και ηθικά εμπόδια. Ενδεικτικό της απόστασης είναι ότι η διοίκηση του Βρετανικού Μουσείου επικαλέστηκε ως παράδειγμα τον προσωρινό δανεισμό της περίφημης «Ταπισερί της Μπαγιέ» από τη Γαλλία. Η σύγκριση αυτή απορρίφθηκε άμεσα από την Αθήνα, η οποία υπογράμμισε ότι το γαλλικό κειμήλιο δεν υπήρξε ποτέ αντικείμενο λεηλασίας, δεν τεμαχίστηκε βίαια και δεν συνοδεύεται από αμφισβητούμενο καθεστώς κυριότητας, σε πλήρη αντίθεση με τα μνημεία του Ιερού Βράχου.

Η αποδόμηση του βρετανικού αφηγήματος περί «φιρμανίου»

Στο τραπέζι της διαμάχης παραμένει το ιστορικό και νομικό πλαίσιο της βίαιης απόσπασης των γλυπτών από τον λόρδο Έλγιν στις αρχές του 19ου αιώνα. Ενώ η διοίκηση του Βρετανικού Μουσείου επιμένει διαχρονικά στην επίκληση ενός οθωμανικού «φιρμανίου» που δήθεν νομιμοποιούσε τις ενέργειες του Βρετανού διπλωμάτη, η ιστορική τεκμηρίωση καταρρίπτει αυτόν τον ισχυρισμό.

Καθοριστική εξέλιξη αποτέλεσε η επίσημη τοποθέτηση της Τουρκίας κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνόδου της UNESCO. Οι τουρκικές αρχές επιβεβαίωσαν πλήρως τις ελληνικές θέσεις, δηλώνοντας ρητά ότι μετά από εξονυχιστικό έλεγχο στα οθωμανικά κρατικά αρχεία δεν εντοπίστηκε κανένα έγγραφο ή αυτοκρατορικό διάταγμα που να επέτρεπε τη μεταφορά και εξαγωγή των γλυπτών. Η επίσημη αυτή παραδοχή αποδυνάμωσε καίρια το βασικό νομικό έρεισμα του Λονδίνου.

Η επόμενη ημέρα για τη διεθνή διεκδίκηση

Το πάγωμα των επαφών επαναφέρει τη διεκδίκηση στο πεδίο της διεθνούς πολιτιστικής διπλωματίας. Η ελληνική κυβέρνηση διαμηνύει σε όλους τους τόνους ότι δεν προτίθεται να απεμπολήσει κυριαρχικά δικαιώματα ή να νομιμοποιήσει μια ιστορική κλοπή, επιμένοντας ότι η αποκατάσταση της ακεραιότητας του Παρθενώνα αποτελεί οικουμενικό πολιτιστικό αίτημα και όχι αντικείμενο μουσειακών συναλλαγών.