«Κρητικό πιλάφι» της Ελένης Γιαννακάκη: Η νευρωτική μαγειρική απέναντι στο οικογενειακό τραύμα

Στο νέο της μυθιστόρημα με τίτλο «Κρητικό πιλάφι», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη, η Ελένη Γιαννακάκη επιστρέφει σε γνώριμα θεματικά μονοπάτια, στήνοντας μια ιστορία γύρω από την απώλεια, τη μητρότητα και τους ψυχολογικούς μηχανισμούς άμυνας. Στο επίκεντρο της αφήγησης βρίσκεται η Αλεξάνδρα, μια συνταξιούχος καθηγήτρια Φυσικής, η οποία επιδίδεται σε μια εξαντλητική μαγειρική προετοιμασία ενόψει του κυριακάτικου τραπεζιού για τα δύο της παιδιά. Πίσω όμως από τις κατσαρόλες, τα περίπλοκα γλυκά και τις μυρωδιές, υποβόσκει ένα βαθύ, σκοτεινό τραύμα που απειλεί να καταλύσει κάθε έννοια ισορροπίας.

Μια μαγειρική φρενίτιδα για να καλυφθεί το ανείπωτο

Η πρωταγωνίστρια χρησιμοποιεί την κουζίνα ως ασπίδα προστασίας. Ο εσωτερικός της μονόλογος, διανθισμένος με λεπτομέρειες για υλικά, θερμοκρασίες ψησίματος και συνταγές, λειτουργεί ως απεγνωσμένος αντιπερισπασμός απέναντι σε μια επώδυνη πραγματικότητα. Καθώς χτυπά τη μαρέγκα και ανακατεύει το πιλάφι, ο νους της ταξιδεύει σε αναμνήσεις: από ταξίδια στις Άλπεις και οικογενειακά τραπέζια στο Ρέθυμνο, μέχρι τη γέννηση των παιδιών της.

Ως άνθρωπος των θετικών επιστημών, η Αλεξάνδρα προσπαθεί να επιβάλει τον ορθολογισμό στο χάος που τη συνθλίβει. Ζυγίζει πιθανότητες, αναλύει υποθετικά σενάρια και αναζητά μαθηματικές αιτιότητες, παρόλο που γνωρίζει βαθιά μέσα της πως οι νόμοι της Φυσικής δεν επαρκούν για να ανατρέψουν το αναπόφευκτο. Η μόνη της σταθερά παραμένει η εκπλήρωση του μητρικού καθήκοντος: να εξασφαλίσει ότι η οικογένεια θα συγκεντρωθεί και θα τραφεί σωστά.

Από την καθαριότητα στο τραπέζι: Η επανάληψη του λογοτεχνικού μοτίβου

Το «Κρητικό πιλάφι» δομείται σε τρία διακριτά μέρη: την πυρετώδη προετοιμασία του φαγητού, το διαλογικό κυριακάτικο τραπέζωμα και, τέλος, τη μεταφορά στον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ), όπου αποκαλύπτεται ο τόπος της τραγωδίας. Η αφηγηματική αυτή κατασκευή φέρνει έντονα στη μνήμη το παλαιότερο έργο της συγγραφέως, «Τα χερουβείμ της μοκέτας» (2006). Ενώ εκεί η ηρωίδα κατέφευγε σε μια ψυχαναγκαστική καθαριότητα για να συγκαλύψει το οικογενειακό δράμα, εδώ η Αλεξάνδρα επιστρατεύει τη νευρωτική μαγειρική.

Η κριτική αποτίμηση και οι αφηγηματικές ισορροπίες

Η Ελένη Γιαννακάκη αποδεικνύει για ακόμη μία φορά τη σχολαστικότητά της στην αποτύπωση των εσωτερικών κραδασμών των ηρώων της. Ωστόσο, η επιλογή να διατηρηθεί η ένταση κρυμμένη κάτω από μια φαινομενικά ανέμελη φλυαρία και καθημερινές κοινοτοπίες δοκιμάζει τον ρυθμό του κειμένου. Η εσκεμμένη παραμονή στην επιφάνεια των πραγμάτων, με στόχο την καθυστέρηση της τελικής αποκάλυψης, στερεί εν μέρει από το μυθιστόρημα τη δυναμική ενός αβίαστου ψυχικού βάθους, αφήνοντας την αίσθηση μιας προκαθορισμένης και επαναλαμβανόμενης συνταγής.