Κληρονομιές: Στο μικροσκόπιο χιλιάδες ακίνητα χωρίς κληρονόμο – Πώς εντοπίζει τις «ορφανές» περιουσίες το Δημόσιο

Σε μια εκτεταμένη επιχείρηση χαρτογράφησης και εντοπισμού ακινήτων που παραμένουν στα αζήτητα προχωρά το ελληνικό Δημόσιο, βάζοντας στο επίκεντρο τις λεγόμενες «σχολάζουσες κληρονομιές». Πρόκειται για περιουσιακά στοιχεία πολιτών που απεβίωσαν χωρίς να αφήσουν διαθήκη ή εν ζωή συγγενείς, αλλά και για περιπτώσεις όπου οι νόμιμοι κληρονόμοι προχώρησαν σε μαζικές αποποιήσεις, αφήνοντας πίσω τους διαμερίσματα, οικόπεδα και αγροτεμάχια που εκ του νόμου περιέρχονται στην κυριότητα του κράτους.

Το ψηφιακό σαφάρι και οι διασταυρώσεις Κτηματολογίου – ΑΑΔΕ

Το οικονομικό επιτελείο, σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ και το Ελληνικό Κτηματολόγιο, επιταχύνει τις διαδικασίες ψηφιακών διασταυρώσεων με στόχο να ξεκαθαρίσει το τοπίο των αδήλωτων ή «ορφανών» περιουσιών. Με την πλήρη ψηφιοποίηση των κτηματολογικών γραφείων και τη διασύνδεσή τους με το φορολογικό μητρώο (έντυπο Ε9) και τα ληξιαρχεία, οι αρμόδιες υπηρεσίες αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να εντοπίζουν αυτόματα ακίνητα των οποίων οι φερόμενοι ιδιοκτήτες έχουν αποβιώσει εδώ και χρόνια, χωρίς να έχει μεσολαβήσει πράξη αποδοχής κληρονομιάς.

Παράλληλα, ειδικές επιτροπές εξετάζουν τα στοιχεία από τα Ειρηνοδικεία της χώρας, όπου καταγράφονται οι δηλώσεις αποποίησης, προκειμένου να καταγραφεί ο ακριβής όγκος των περιουσιακών στοιχείων που εγκαταλείπονται και να κινηθούν οι διαδικασίες εκκαθάρισης.

Το κύμα αποποιήσεων και το βάρος των οφειλών

Η ραγδαία αύξηση των αποποιήσεων τα τελευταία χρόνια αποτελεί τον βασικό παράγοντα συσσώρευσης ακινήτων χωρίς σαφές ιδιοκτησιακό καθεστώς. Χιλιάδες πολίτες επιλέγουν να αρνηθούν την κληρονομιά των εκλιπόντων συγγενών τους, καθώς τα βάρη που τη συνοδεύουν –από συσσωρευμένα χρέη σε εφορία, ασφαλιστικά ταμεία και τράπεζες, μέχρι τον ΕΝΦΙΑ και τους φόρους κληρονομιάς– υπερβαίνουν κατά πολύ την εμπορική αξία των ακινήτων.

Όταν εξαντληθεί η γραμμή διαδοχής μέχρι και τον τέταρτο βαθμό συγγένειας χωρίς κανείς να αποδεχθεί την περιουσία, τότε το κράτος υπεισέρχεται ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή μέχρι σήμερα παρέμενε εξαιρετικά αργή και γραφειοκρατική, αφήνοντας χιλιάδες κατοικίες να ρημάζουν στο κέντρο των μεγάλων αστικών κέντρων και στην περιφέρεια.

Σχέδιο αξιοποίησης για κοινωνική κατοικία και έσοδα

Στόχος της κυβέρνησης είναι η άμεση καταγραφή και εκκαθάριση αυτών των φακέλων, ώστε τα αξιοποιήσιμα ακίνητα να περάσουν στη δικαιοδοσία της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ) ή των συναρμόδιων υπουργείων. Ένα σημαντικό μέρος των κατοικιών που βρίσκονται σε καλή κατάσταση σχεδιάζεται να ενταχθεί σε προγράμματα κοινωνικής στέγασης για νέους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, ενισχύοντας το απόθεμα διαθέσιμων κατοικιών στην αγορά.

Όσα ακίνητα δεν κρίνονται κατάλληλα για οικιστική χρήση ή κοινωνικούς σκοπούς αναμένεται να οδηγηθούν σε ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς και διαγωνισμούς μακροχρόνιας μίσθωσης, αποφέροντας έσοδα στα δημόσια ταμεία και βάζοντας τέλος στην πολυετή εικόνα εγκατάλειψης που επιβαρύνει τον πολεοδομικό ιστό.