Πλασμαφαίρεση: Τι είναι, πώς εφαρμόζεται και ποιες είναι οι πιθανές παρενέργειες – Ο καθηγητής Θάνος Δημόπουλος εξηγεί

Μία από τις πλέον εξειδικευμένες και σωτήριες θεραπευτικές μεθόδους της σύγχρονης ιατρικής αποτελεί η θεραπευτική πλασμαφαίρεση. Πρόκειται για μια εξωσωματική διαδικασία μέσω της οποίας διαχωρίζεται και αφαιρείται το παθολογικό πλάσμα από το αίμα του ασθενούς, ενώ τα πολύτιμα κυτταρικά στοιχεία επιστρέφουν στον οργανισμό. Τον μηχανισμό δράσης, τις ενδείξεις αλλά και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες της μεθόδου αναλύει διεξοδικά ο καθηγητής Θάνος Δημόπουλος.

Πώς λειτουργεί η θεραπευτική πλασμαφαίρεση

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, το αίμα του ασθενούς οδηγείται σε ειδική συσκευή όπου πραγματοποιείται ο διαχωρισμός του πλάσματος από τα κυτταρικά στοιχεία (ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια) είτε με φυγοκέντρηση είτε με μεμβρανική διήθηση. Ταυτόχρονα, χορηγείται αντιπηκτική αγωγή με κιτρικά άλατα για την αποφυγή πήξης του αίματος στο κύκλωμα.

Το αφαιρούμενο πλάσμα αντικαθίσταται άμεσα με ειδικά υγρά υποκατάστασης, όπως διάλυμα ανθρώπινης αλβουμίνης 5% ή/και φυσιολογικό ορό, ενώ σε ειδικές περιπτώσεις επιλέγεται φρέσκο κατεψυγμένο πλάσμα. Βασικός θεραπευτικός στόχος είναι η ταχεία απομάκρυνση παθογόνων μεγαλομοριακών ενώσεων από την κυκλοφορία του αίματος, όπως παθολογικά αντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα, κρυοσφαιρίνες, λιποπρωτεΐνες, κλάσματα συμπληρώματος και πολυμερή του παράγοντα φον Βίλεμπραντ.

Η διαδικασία, η διάρκεια και οι πιθανές παρενέργειες

Η εφαρμογή της πλασμαφαίρεσης απαιτεί αγγειακή πρόσβαση, η οποία εξασφαλίζεται είτε μέσω δύο περιφερικών φλεβικών γραμμών (μία για την αφαίρεση και μία για την επαναχορήγηση) είτε μέσω ενός κεντρικού φλεβικού καθετήρα διπλού αυλού. Σε κάθε συνεδρία ανταλλάσσεται συνήθως 1 έως 1,5 όγκος πλάσματος (περίπου 3-4 λίτρα για έναν ενήλικα), με τη διαδικασία να διαρκεί από 1,5 έως 3 ώρες. Ο συνολικός θεραπευτικός κύκλος περιλαμβάνει συνήθως 5 έως 7 συνεδρίες, οι οποίες πραγματοποιούνται καθημερινά ή ανά δεύτερη ημέρα.

Όπως τονίζει ο καθηγητής Θάνος Δημόπουλος, ο ασθενής παρακολουθείται στενά σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας ως προς τα ζωτικά του σημεία και την ισορροπία υγρών. Παρότι οι σοβαρές παρενέργειες είναι σπάνιες, ενδέχεται να εμφανιστούν:

• Υπόταση ή κυκλοφορική καταπληξία, εξαιτίας της απότομης μεταβολής του ενδαγγειακού όγκου.
• Αναφυλακτικές αντιδράσεις στα χορηγούμενα υγρά υποκατάστασης.
• Υπασβεστιαιμία, η οποία προκαλείται από τη σύνδεση του ασβεστίου με τα κιτρικά άλατα του αντιπηκτικού και σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακές αρρυθμίες.

Η κλινική εμπειρία στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα»

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το κλινικό έργο που επιτελείται στο Νεφρολογικό Τμήμα του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», υπό τη διεύθυνση της Συντονίστριας Διευθύντριας Ερασμίας Ψημένου, όπου λειτουργούν τρία σύγχρονα μηχανήματα πλασμαφαίρεσης. Μέσα από την εν λόγω μονάδα αντιμετωπίζεται με επιτυχία ένα ευρύ φάσμα σοβαρών και σπάνιων νοσημάτων.

Ανάμεσα στα περιστατικά που υποβάλλονται σε πλασμαφαίρεση συγκαταλέγονται ασθενείς με σύνδρομο υπεργλοιότητας, συστηματικές αγγειίτιδες, θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα, αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο, χρόνια φλεγμονώδη απομυελινωτική νευροπάθεια, οπτική νευρίτιδα, σύνδρομο Γκιγιέν-Μπαρέ (Guillain-Barré) και βαριά μυασθένεια (myasthenia gravis). Παράλληλα, διενεργούνται εξειδικευμένες συνεδρίες LDL αφαίρεσης για την αντιμετώπιση ασθενών με σοβαρή ομόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία, επιβεβαιώνοντας τον καθοριστικό ρόλο της μεθόδου στη σύγχρονη κλινική πρακτική.