Συρία: Στο έδαφος της χώρας παραμένει το πυρηνικό υλικό του «Site 99» υπό την εποπτεία του ΔΟΑΕ

Σε συμφωνία για την παραμονή του πυρηνικού υλικού που συνδέεται με την αμφιλεγόμενη εγκατάσταση «Site 99» εντός της Συρίας κατέληξαν οι αρχές της χώρας και ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), όπως μεταδίδουν διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να ανατρέψει προηγούμενες πληροφορίες που έκαναν λόγο για άμεση απομάκρυνση του υλικού, τοποθετώντας στο επίκεντρο τη γεωπολιτική ισορροπία στην περιοχή και τον κρίσιμο ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.

Το υλικό, το οποίο περιλαμβάνει ποσότητες συμπυκνώματος ουρανίου (yellowcake), σχετίζεται με εγκαταστάσεις που φέρεται να χρησιμοποιούνταν από το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ για την αποθήκευση υλικών προερχόμενων από το παλιό, ανενεργό πλέον πυρηνικό πρόγραμμα στο Αλ Κιμπάρ της επαρχίας Ντέιρ αλ-Ζορ. Παρότι αναλύσεις ειδικών καταδεικνύουν ότι το υλικό δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί άμεσα για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, οι ανησυχίες της διεθνούς κοινότητας εστίαζαν αποκλειστικά στην ασφάλεια, στον κίνδυνο μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης και στη διασπορά ραδιενεργών ουσιών μετά την πολιτική αλλαγή στη χώρα.

Ο γενικός διευθυντής του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, πραγματοποίησε επίσκεψη στη Δαμασκό προκειμένου να διασφαλίσει ότι το υλικό θα καταγραφεί επισήμως και θα παραμείνει υπό αυστηρές εγγυήσεις ασφαλείας. Η νέα συριακή κυβέρνηση, η οποία έχει επιδείξει πνεύμα συνεργασίας με τον Οργανισμό από την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στα τέλη του 2024, καλείται να επιτρέψει τους απαραίτητους ελέγχους και τη συλλογή περιβαλλοντικών δειγμάτων.

Την ίδια στιγμή, η υπόθεση απέκτησε έντονη διπλωματική διάσταση εξαιτίας της στάσης του Ισραήλ. Ισραηλινοί αξιωματούχοι είχαν διαμηνύσει στην Ουάσιγκτον την αντίθεσή τους στην παραμονφή πυρηνικού υλικού σε συριακό έδαφος, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης για την αποτροπή κινδύνων ασφαλείας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι ΗΠΑ λειτούργησαν ως καταλυτικός διαμεσολαβητής, αποτρέποντας περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση και εξασφαλίζοντας τη συνεργασία της Δαμασκού με τα Ηνωμένα Έθνη.

Παρά τη συμφωνία, παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με την ακριβή τοποθεσία, τις ποσότητες και το μέλλον του υλικού, καθώς δεν έχει διευκρινιστεί αν η παραμονή του στη Συρία είναι οριστική ή προσωρινή. Το βέβαιο είναι ότι ο ΔΟΑΕ επωμίζεται το βάρος της επαλήθευσης, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποφυγή κάθε κινδύνου διασποράς.