Ρόμαν Αμπράμοβιτς: Πώς «εξαφανίστηκαν» δισεκατομμύρια μέσω Κύπρου – Οι αποκαλύψεις του BBC για την Deloitte

Μια εκτεταμένη υπόθεση απόκρυψης περιουσιακών στοιχείων και πιθανής φοροδιαφυγής φέρνει στο φως κοινή δημοσιογραφική έρευνα του BBC Panorama και του Bureau of Investigative Journalism. Στο επίκεντρο των αποκαλύψεων βρίσκεται ο Ρώσος ολιγάρχης Ρόμαν Αμπράμοβιτς και ένα πολυσύνθετο δίκτυο υπεράκτιων εταιρειών με έδρα την Κύπρο, στο οποίο κομβικό ρόλο φέρεται να διαδραμάτισε η Deloitte Cyprus. Σύμφωνα με χιλιάδες έγγραφα που διέρρευσαν, το κυπριακό παράρτημα της κορυφαίας ελεγκτικής εταιρείας συνέβαλε στην τροποποίηση οικονομικών καταστάσεων, εξαφανίζοντας περιουσιακά στοιχεία δισεκατομμυρίων δολαρίων από τους ισολογισμούς.

Εικονικές μεταβιβάσεις και αναδρομικές ημερομηνίες στην Amiscan

Το κυπριακό δίκτυο διαχειριζόταν τα κεφάλαια του Ρώσου δισεκατομμυριούχου από το 1995 έως το 2022. Η πρώτη χαρακτηριστική περίπτωση αφορά την κυπριακή εταιρεία Amiscan Investments. Το 2006, όταν η Κυπριακή Δημοκρατία θέσπισε αυστηρότερους κανόνες δημοσιοποίησης εταιρικών στοιχείων, τα προσχέδια των ισολογισμών του 2003 που είχε συντάξει η Deloitte κατέγραφαν περιουσιακά στοιχεία ύψους 672 εκατομμυρίων δολαρίων. Σε αυτά περιλαμβάνονταν πολυτελείς επαύλεις στη Βρετανία και τη νότια Γαλλία, ιδιωτικά τζετ, καθώς και το υπερπολυτελές γιοτ Pelorus, αξίας 147,5 εκατομμυρίων δολαρίων.

Προκειμένου να αποφευχθεί η δημόσια αποκάλυψη του πλούτου, οι σύμβουλοι του Ρόμαν Αμπράμοβιτς και η εταιρεία παροχής εταιρικών υπηρεσιών MeritServus εκπόνησαν σχέδιο μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων στη μητρική οντότητα στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους. Η μεταβίβαση καταγράφηκε με αναδρομική ισχύ τριών ετών (το 2003 αντί για το 2006). Η Deloitte Cyprus έκανε δεκτά τα συγκεκριμένα έγγραφα, με αποτέλεσμα τα δηλωθέντα περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας να συρρικνωθούν στις μόλις 75.000 δολάρια. Ο καθηγητής Λογιστικής στο Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ, Λορντ Σίκα, υπογράμμισε ότι η χρήση αναδρομικών ημερομηνιών συνιστά ευθεία παραβίαση της νομικής υποχρέωσης για ακριβή και αληθή αποτύπωση των οικονομικών δεδομένων.

Υπόνοιες φοροδιαφυγής σε Kravin και Electus Investments

Ακόμη σοβαρότερες διαστάσεις λαμβάνει η υπόθεση της Kravin Investments, η οποία το 2003 διατηρούσε τραπεζικά διαθέσιμα σχεδόν 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι τόκοι από τα κεφάλαια αυτά υπόκειντο σε φορολόγηση από τις κυπριακές αρχές. Ωστόσο, μετά από συναντήσεις με στελέχη της Deloitte το 2005, συντάχθηκαν έγγραφα με αναδρομικές ημερομηνίες που παρουσίαζαν την Kravin απλώς ως διαχειρίστρια και όχι ως πραγματική δικαιούχο των χρημάτων εκ μέρους εταιρείας στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους. Με αυτό το λογιστικό τέχνασμα απετράπη η καταβολή φόρων εκατομμυρίων ευρώ, πρακτική την οποία ο διακεκριμένος νομικός Άντριου Μίτσελ χαρακτήρισε ως ξεκάθαρη περίπτωση φοροδιαφυγής.

Η μεγαλύτερη υπόθεση αφορά την Electus Investments, μέσω της οποίας διακρατούνταν επιχειρηματικά περιουσιακά στοιχεία άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Με πανομοιότυπη μεθοδολογία, η MeritServus χρησιμοποίησε ομώνυμη εταιρεία-«κλώνο» στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους, μεταφέροντας αναδρομικά την κυριότητα των συμμετοχών ώστε να παρακαμφθούν οι υποχρεώσεις διαφάνειας. Τα ευρήματα της έρευνας εντείνουν τις πιέσεις προς τις εποπτικές αρχές για τον τρόπο λειτουργίας των πολυεθνικών ελεγκτικών κολοσσών και τον ρόλο τους στην απόκρυψη του ρωσικού πλούτου.