Ιταλία: Σε τεντωμένο σχοινί η έξοδος από τη Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος – Οι προειδοποιήσεις της κεντρικής τράπεζας

Σοβαρά εμπόδια στην προσπάθεια της Ρώμης να απαλλαγεί από τη Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος (EDP) εντοπίζει η Τράπεζα της Ιταλίας, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τις μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές προοπτικές της χώρας. Παρά το γεγονός ότι ο υπουργός Οικονομίας, Τζιανκάρλο Τζιορτζέτι, έχει θέσει ως απόλυτη προτεραιότητα την έξοδο από το καθεστώς αυστηρής ευρωπαϊκής επιτήρησης, οι προβλέψεις για αναζωπύρωση του ελλείμματος τα επόμενα έτη απειλούν να ανατρέψουν τον σχεδιασμό.

Η ασυμμετρία των ευρωπαϊκών κανόνων και οι νέες πιέσεις

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του ιταλικού οικονομικού επιτελείου, το έλλειμμα αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2,9% του ΑΕΠ το 2026, υποχωρώντας κάτω από το ανώτατο ευρωπαϊκό όριο του 3% για πρώτη φορά μετά το 2019. Ωστόσο, η βελτίωση αυτή εκτιμάται ότι θα είναι προσωρινή. Οι επίσημες εκτιμήσεις προβλέπουν νέα άνοδο του ελλείμματος στο 3,4% το 2027 και οριακή αποκλιμάκωση στο 3,2% το 2028, καθώς η Ρώμη σκοπεύει να αξιοποιήσει τα δημοσιονομικά περιθώρια για αυξημένες αμυντικές δαπάνες και μέτρα αναχαίτισης του ενεργειακού κόστους.

Ενημερώνοντας τους νομοθέτες, εκπρόσωποι της Τράπεζας της Ιταλίας εξήγησαν ότι η στρατηγική αυτή σκοντάφτει σε μια κρίσιμη «ασυμμετρία» του ευρωπαϊκού πλαισίου. Ενώ η επίκληση της εθνικής ρήτρας διαφυγής (NEC) μπορεί να αποτρέψει την εκκίνηση μιας πειθαρχικής διαδικασίας όταν σημειώνεται υπέρβαση του 3%, δεν λειτουργεί ως νομικό «διαβατήριο» εξόδου για ένα κράτος που βρίσκεται ήδη υπό επιτήρηση. Η υπόθεση της ιταλικής κυβέρνησης ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αξιολογήσει το έλλειμμα εξαιρώντας τον αντίκτυπο αυτών των δαπανών χαρακτηρίζεται από την κεντρική τράπεζα ως επισφαλής.

Η απαίτηση για διατηρησιμότητα και το «στοπ» της ISTAT

Οι ευρωπαϊκοί κανόνες ορίζουν σαφώς ότι η πτώση του ελλείμματος κάτω από το 3% για ένα μεμονωμένο έτος δεν συνεπάγεται αυτόματη άρση των κυρώσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να διαπιστώσει ότι η δημοσιονομική εξυγίανση είναι βιώσιμη και διατηρήσιμη σε βάθος χρόνου. Η προβλεπόμενη επάνοδος των ελλειμμάτων πάνω από το επιτρεπτό όριο το 2027 και το 2028 αποδυναμώνει ουσιαστικά τη θέση της Ρώμης απέναντι στις Βρυξέλλες.

Την ίδια ώρα, οι ελπίδες για μια πρόωρη ολοκλήρωση της διαδικασίας εντός του τρέχοντος έτους εξανεμίστηκαν μετά τα στοιχεία της εθνικής στατιστικής υπηρεσίας ISTAT. Η στατιστική αρχή επιβεβαίωσε πρόσφατα ότι το έλλειμμα για το 2025 έκλεισε στο 3,1% του ΑΕΠ, διαψεύδοντας τις προσδοκίες της κυβέρνησης για πτωτική αναθεώρηση κάτω από το όριο του Μάαστριχτ.

Υπό αυτά τα δεδομένα, η Τράπεζα της Ιταλίας απευθύνει σαφή προειδοποίηση για την ανάγκη διαρκούς επαγρύπνησης και αυστηρού ελέγχου των δαπανών κατά τους επόμενους μήνες, τονίζοντας ότι τα περιθώρια ελιγμών έχουν στενέψει επικίνδυνα.