Συρία: Συναγερμός για το “Site 99”, η συμφωνία Τραμπ και ο ρόλος του ΔΟΑΕ για τα πυρηνικά υλικά

Έντονη κινητικότητα και διπλωματικές ζυμώσεις βρίσκονται σε εξέλιξη γύρω από το μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία, μετά τις αποκαλύψεις για την ύπαρξη ευαίσθητων υλικών σε υπόγεια εγκατάσταση. Σύμφωνα με πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας μέσω του ιστότοπου Axios και διεθνών μέσων ενημέρωσης, στο επίκεντρο βρίσκεται η μυστική τοποθεσία γνωστή ως «Site 99», η οποία περιλαμβάνει αποθέματα συμπυκνώματος ουρανίου, γνωστού ως yellowcake.

Το ζήτημα αυτό συνδέεται άμεσα με το παρελθόν και την επίμαχη εγκατάσταση στο αλ Κιμπάρ, η οποία είχε γίνει στόχος αεροπορικής επιδρομής του Ισραήλ το 2007. Αν και τότε ο πυρηνικός αντιδραστήρας είχε καταστραφεί, η ύπαρξη δευτερευόντων αποθηκευτικών χώρων παρέμενε πηγή ανησυχίας για τις περιφερειακές δυνάμεις. Το Ισραήλ παρακολουθούσε στενά την κατάσταση και είχε προειδοποιήσει την Ουάσινγκτον ότι δεν θα ανεχθεί την παραμονή των υλικών αυτών στη Συρία, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ.

Για την αποτροπή μιας νέας κρίσης στη Μέση Ανατολή, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε διακριτικές διαπραγμεώσεις, με αποτέλεσμα να επιτευχθεί μια σπάνια συμφωνία αποκλιμάκωσης. Η Ουάσινγκτον πίεσε για την εμπλοκή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφαλής απομάκρυνση των υλικών. Παρά το γεγονός ότι η νέα συριακή ηγεσία δήλωσε αρχικά άγνοια για την παρουσία πυρηνικών υλικών στο «Site 99», η σχετική συμφωνία υπεγράφη πρόσφατα, θέτοντας τα θεμέλια για την επιχείρηση εκκαθάρισης.

Η διαδικασία μεταφοράς δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα, με τις προετοιμασίες να συνεχίζονται εντατικά υπό τη στενή παρακολούθηση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ. Στόχος των εμπ-λεκόμενων πλευρών είναι η ολοκλήρωση της επιχείρησης πριν από το τέλος του έτους, ώστε να κλείσει οριστικά ένα από τα πιο επικίνδυνα κεφάλαια της μεταβατικής περιόδου της χώρας.

Την ίδια περίοδο, η Δαμασκός γυρίζει σελίδα και σε δικαστικό επίπεδο. Συριακό δικαστήριο καταδίκασε ερήμην σε θάνατο τον Μπασάρ αλ Άσαντ —ο οποίος έχει διαφύγει στη Μόσχα— για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, βασανιστήρια και προμελετημένες δολοφονίες κατά τη διάρκεια του πολυετούς εμφυλίου πολέμου. Καθώς η νέα κυβέρνηση επιχειρεί να απαλλαγεί από τα βαριά κατάλοιπα του παρελθόντος, η ασφαλής απομάκρυνση του πυρηνικού υλικού από το «Site 99» παραμένει το επόμενο κρίσιμο στοίχημα για τη διεθνή ασφάλεια στην περιοχή.