Ευρωπαϊκά ομόλογα: Μετά τη Γαλλία, στο στόχαστρο των αγορών η Ιταλία – Οι προειδοποιήσεις των αναλυτών

Οι λεγόμενοι «τιμωροί των ομολόγων» (bond vigilantes) έχουν επιστρέψει δυναμικά στις διεθνείς αγορές, ασκώντας ασφυκτική πίεση στις κυβερνήσεις που αποκλίνουν από τη δημοσιονομική πειθαρχία. Σε ένα διεθνές περιβάλλον παρατεταμένα υψηλών επιτοκίων και διογκωμένου δημόσιου χρέους, οι επενδυτές εμφανίζονται απρόθυμοι να χρηματοδοτήσουν κρατικά ελλείμματα χωρίς υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου. Μετά την έντονη αναταραχή που προκάλεσαν οι πολιτικές και δημοσιονομικές εξελίξεις στη Γαλλία, το βλέμμα των διεθνών οίκων στρέφεται πλέον στην Ιταλία.

Η γαλλική εμπειρία και το καμπανάκι κινδύνου

Η κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στα γαλλικά δημόσια οικονομικά αποτέλεσε το πρώτο ισχυρό σοκ για τα ευρωπαϊκά ομόλογα. Το διευρυμένο έλλειμμα, η πολιτική αβεβαιότητα και η συσσώρευση χρέους πυροδότησαν κύμα πωλήσεων στους γαλλικούς τίτλους, οδηγώντας την απόδοση του δεκαετούς ομολόγου κοντά στο 4,85%. Ταυτόχρονα, το spread έναντι των γερμανικών Bunds διευρύνθηκε σε επίπεδα που παραπέμπουν σε προηγούμενες περιόδους συστημικής κρίσης. Η Γαλλία κατέδειξε με σαφήνεια πώς οι αγορές μπορούν να αυξήσουν ραγδαία το κόστος δανεισμού ακόμα και μιας κορυφαίας οικονομίας της Ευρωζώνης, όταν αμφισβητείται η δυνατότητα δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Η δημοσιονομική στροφή της κυβέρνησης Μελόνι

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν η πίεση θα επεκταθεί στην Ιταλία. Η κυβέρνηση υπό την Τζόρτζια Μελόνι ετοιμάζεται να παρουσιάσει τον νέο προϋπολογισμό, έχοντας ήδη ανάψει το «πράσινο φως» για πρόσθετο δανεισμό ύψους 28 δισεκατομμυρίων ευρώ τη διετία 2027-2028. Οι νέες αυτές δαπάνες επικεντρώνονται στην άμυνα και την ενέργεια, αντιστοιχώντας σε περίπου 0,3% του ΑΕΠ ετησίως για κάθε τομέα.

Ως αποτέλεσμα, η Ρώμη αναθεώρησε επί τα χείρω τους δημοσιονομικούς στόχους της: το έλλειμμα για το 2027 προβλέπεται πλέον στο 3,4% του ΑΕΠ (έναντι 2,8% προηγουμένως), ενώ για το 2028 τοποθετείται στο 3,2% (από 2,5%). Παρότι η ιταλική κυβέρνηση αξιοποιεί τη δημοσιονομική ευελιξία που επιτρέπουν οι κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για έκτακτες δαπάνες, η ανοχή των Βρυξελλών δεν εγγυάται τη συναίνεση των διεθνών επενδυτών.

Οι προειδοποιήσεις Goldman Sachs και UBS

Κορυφαίοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί εκφράζουν ήδη έντονους προβληματισμούς. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι ο συνδυασμός αυξημένων ελλειμμάτων και υψηλού κόστους δανεισμού απειλεί να αντιστρέψει τη σταθεροποίηση που είχε επιτύχει η χώρα. Ο Φίλιπο Ταντέι, ανώτερος οικονομολόγος της τράπεζας, χαρακτήρισε τους νέους στόχους «σημαντική ανοδική έκπληξη», προβλέποντας ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα κινηθεί ανοδικά έως το 2028, φτάνοντας κοντά στο 137%. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Ιταλία ενδέχεται να καταγράψει τον υψηλότερο δείκτη δημόσιου χρέους στην Ευρώπη.

Με την απόδοση του ιταλικού δεκαετούς τίτλου να διαμορφώνεται κοντά στο 4,55% και το spread έναντι της Γερμανίας στις 108 μονάδες βάσης, ο μεγαλύτερος κίνδυνος έγκειται στο κόστος αναχρηματοδότησης. Όπως υπογραμμίζουν αναλυτές της UBS αλλά και της Goldman Sachs, μια παγιωμένη παραμονή των αποδόσεων πάνω από το 4% θα μπορούσε να θέσει το ιταλικό χρέος σε μη βιώσιμη τροχιά, επαναφέροντας τον εφιάλτη του ντόμινο στα κρατικά ομόλογα του ευρωπαϊκού Νότου.