Brain Gain στην Ελλάδα: Σχεδόν τα δύο τρίτα όσων έφυγαν έχουν επιστρέψει, σύμφωνα με τη Handelsblatt

Θετικές διαστάσεις λαμβάνει το φαινόμενο του επαναπατρισμού επιστημόνων στην Ελλάδα, με τη γερμανική εφημερίδα Handelsblatt να επισημάνει σε εκτενές δημοσίευμά της ότι η χώρα μετατρέπει σταδιακά το «brain drain» σε «brain gain». Η επιτυχία αυτή χαρακτηρίζεται από τη γερμανική εφημερίδα ως αξιοσημείωτη, καθώς υπογραμμίζεται πως σχεδόν τα δύο τρίτα όσων μετανάστευσαν κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης έχουν πλέον επιστρέψει στη γενέτειρα.

Το κύμα μετανάστευσης των προηγούμενων ετών είχε χαρακτηριστεί ως η μεγαλύτερη έξοδος πληθυσμού στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με περισσότερους από 700.000 Έλληνες να εγκαταλείπουν τη χώρα. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η εικόνα αυτή αντιστρέφεται αισθητά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Handelsblatt, βασισμένα σε δηλώσεις της υπουργού Εργασίας, Νίκης Κεραμέως, και σε πρόσφατη κοινή μελέτη του ΟΟΣΑ και του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), περίπου 734.000 άνθρωποι έφυγαν από την Ελλάδα την τελευταία 15ετία, ενώ 473.000 έχουν ήδη επιστρέψει. Μάλιστα, από το 2023, το καθαρό ισοζύγιο μετανάστευσης έχει καταστεί θετικό.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το προφίλ των ατόμων που επιστρέφουν. Περισσότεροι από τους μισούς επαναπατρισθέντες ανήκουν στην παραγωγική ηλικία των 20 έως 39 ετών, περίπου το 60% διαθέτει πανεπιστημιακό τίτλο σπουδών, ενώ σχεδόν οι μισοί απασχολούνται σε θέσεις υψηλής εξειδίκευσης. Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι η ελληνική οικονομία επανακτά κρίσιμο ανθρώπινο δυναμικό που είχε χαθεί κατά την περίοδο της ύφεσης.

Παρά τα ενθαρρυντικά αυτά δεδομένα, το δημοσίευμα στέκεται και στις συνεχιζόμενες προκλήσεις, με κυριότερη το ζήτημα των αμοιβών. Η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά στον τομέα των μισθών σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σύμφωνα με τη Handelsblatt, οι εξειδικευμένοι εργαζόμενοι στη χώρα αμείβονται κατά μέσο όρο 43% λιγότερο σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ακριβώς λόγω αυτού του μισθολογικού χάσματος, οι οικονομικές παροχές δεν αναδεικνύονται ως ο πρωταρχικός καταλύτης για την επιστροφή. Αντίθετα, όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία της έρευνας, καθοριστικοί παράγοντες είναι οι συναισθηματικοί και κοινωνικοί δεσμοί. Συγκεκριμένα, το 82% των ερωτηθέντων επικαλέστηκε την εγγύτητα με την οικογένεια και τους φίλους ως βασικό κίνητρο, ενώ το 63% στάθηκε στην ποιότητα ζωής που προσφέρει η Ελλάδα, επιβεβαιώνοντας ότι η επιστροφή αποτελεί μια απόφαση ζωής με ισχυρό συναισθηματικό έρεισμα.