Ομόλογα: Οι «τιμωροί» επιστρέφουν στις αγορές – Πώς Γαλλία και Βέλγιο έγιναν οι νέοι αδύναμοι κρίκοι της Ευρώπης

Οι λεγόμενοι «τιμωροί των ομολόγων» (bond vigilantes) κάνουν δυναμική επανεμφάνιση στις διεθνείς κεφαλαιαγορές, επαναφέροντας στο προσκήνιο ένα θεμελιώδες ερώτημα που η Ευρώπη θεωρούσε ότι είχε επιλύσει μετά την πολυετή κρίση χρέους της προηγούμενης δεκαετίας: ποια κράτη διαθέτουν πραγματικά τη δημοσιονομική αντοχή να σηκώσουν το βάρος των δανειακών τους υποχρεώσεων σε ένα περιβάλλον παρατεταμένα υψηλών επιτοκίων;

Η απάντηση των επενδυτών καθίσταται μέρα με τη μέρα πιο αδυσώπητη. Η απότομη άνοδος του ενεργειακού κόστους, η επιμονή του πληθωρισμού και η σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής αναγκάζουν τους διαχειριστές κεφαλαίων να εξετάσουν εκ νέου τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη των κρατών. Το αποτέλεσμα είναι η καταγραφή ενός βαθύτατου ρήγματος εντός της Ευρωζώνης, με τις αγορές να διαχωρίζουν πλέον αυστηρά τους αξιόπιστους δανειολήπτες από τις χώρες υψηλού ρίσκου.

Η εντυπωσιακή αντιστροφή των ρόλων στον ευρωπαϊκό πυρήνα

Η πιο αξιοσημείωτη εξέλιξη της τρέχουσας συγκυρίας είναι η πλήρης ανατροπή των παραδοσιακών ισορροπιών. Χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας που κάποτε βρίσκονταν στη δίνη της κρίσης, όπως η Ιρλανδία και η Ισπανία, επιδεικνύουν σήμερα εντυπωσιακή ανθεκτικότητα. Το κόστος δανεισμού της Ιρλανδίας κινείται πλέον πολύ κοντά στα γερμανικά επίπεδα, ενώ τα ισπανικά ομόλογα επωφελούνται από τους ικανοποιητικούς ρυθμούς ανάπτυξης και τη δημοσιονομική πειθαρχία.

Στον αντίποδα, η πίεση μετατοπίζεται δραματικά σε δύο κράτη που ιστορικά συγκροτούσαν τον σκληρό πυρήνα της Ευρωζώνης: τη Γαλλία και το Βέλγιο. Στη Γαλλία, όπου το δημόσιο χρέος προσεγγίζει το 120% του ΑΕΠ και το έλλειμμα ξεπερνά το 5%, η απόδοση του 10ετούς τίτλου άγγιξε το 5% για πρώτη φορά από το 2002. Η πολιτική αστάθεια, καθώς η κυβέρνηση αδυνατεί να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία για ένα πρόγραμμα περικοπών και φόρων ύψους 43 δισεκατομμυρίων ευρώ, εντείνει την αβεβαιότητα.

Παρόμοια είναι η εικόνα και στο Βέλγιο, με χρέος κοντά στο 110% του ΑΕΠ και έντονες ενδοκυβερνητικές τριβές. Ο πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ βρέθηκε προ ημερών στα πρόθυρα παραίτησης εξαιτίας του πολιτικού αδιεξόδου σχετικά με τις περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει διατήρηση του ελλείμματος άνω του 5% έως το 2027.

Ο κίνδυνος ενός νέου φαύλου κύκλου και το σήμα των ΗΠΑ

Όπως σχολιάζει στους Financial Times η Έιπριλ ΛαΡούς, στέλεχος της BNY Investments, η γαλλική εμπειρία αφύπνισε την αγορά, υποχρεώνοντας τους επενδυτές να επαναξιολογήσουν τη φερεγγυότητα ακόμη και ισχυρών οικονομιών. Από την πλευρά του, ο Άλες Κούτνι, επικεφαλής διεθνών επιτοκίων της Vanguard, προειδοποιεί ότι ο συνδυασμός ασθενούς ανάπτυξης, ανελαστικών κρατικών δαπανών και αυξημένου κόστους εξυπηρέτησης του χρέους απειλεί να εκτοξεύσει τα ελλείμματα κοντά στο 6%.

Η δυναμική αυτή ξυπνά μνήμες από το παρελθόν. Όσο ανεβαίνουν οι αποδόσεις των ομολόγων, τόσο διογκώνεται το κόστος αναχρηματοδότησης, στερώντας πόρους από τους εθνικούς προϋπολογισμούς και τροφοδοτώντας νέες απαιτήσεις για υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου. Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο που μπορεί να εξελιχθεί σε νέα κρίση χρέους.

Το σήμα κινδύνου δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου ξεπέρασε προσωρινά το ψυχολογικό όριο του 5%, έπειτα από νέα άνοδο του πληθωρισμού τον Οκτώβριο και τις προειδοποιήσεις της Fed για διατήρηση της σφιχτής πολιτικής. Το μήνυμα των αγορών είναι σαφές: η εποχή του φθηνού χρήματος τελείωσε οριστικά και η ανοχή στις δημοσιονομικές αποκλίσεις έχει εξαντληθεί.