Αντιβιοτικά: Γιατί ένας στους τρεις ασθενείς υπερβάλλει στα συμπτώματα για να πάρει συνταγή

Περισσότεροι από ένας στους τρεις ενήλικες καταφεύγουν στην υπερβολή ή ακόμη και στην επινόηση συμπτωμάτων, με στόχο να πείσουν τον γιατρό τους να τους χορηγήσει συνταγή για αντιβιοτικά, είτε για τους ίδιους είτε για τα παιδιά τους. Αυτό αποκαλύπτει νέα επιστημονική μελέτη ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Γιούτα στις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία δημοσιεύθηκε στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό JAMA Network Open, αναδεικνύοντας τις βαθύτερες αιτίες πίσω από την πίεση για συνταγογράφηση φαρμάκων.

Στην έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε σε πανεθνικό δείγμα σχεδόν 1.000 ατόμων, το 28% των ερωτηθέντων παραδέχθηκε ότι παρουσίασε σκόπιμα εντονότερα ή εντελώς ανύπαρκτα συμπτώματα για να λάβει αντιβίωση για προσωπική χρήση. Την ίδια στιγμή, ένα αντίστοιχο ποσοστό (27%) δήλωσε πως υιοθέτησε την ίδια τακτική προκειμένου να εξασφαλίσει αγωγή για κάποιο παιδί που βρισκόταν υπό τη φροντίδα του.

Οι βασικές αιτίες πίσω από την παραπλάνηση των γιατρών

Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η συμπεριφορά αυτή δεν πηγάζει από πρόθεση εξαπάτησης, αλλά από έναν συνδυασμό έντονης δυσφορίας και εδραιωμένων πεποιθήσεων. Πολλοί ασθενείς εξακολουθούν να θεωρούν τα αντιβιοτικά ως μια «πανάκεια» και τη μόνη αποτελεσματική λύση που μπορεί να εγγυηθεί ταχεία ανάρρωση, ακόμη και σε περιπτώσεις ιογενών λοιμώξεων όπου τα συγκεκριμένα σκευάσματα είναι παντελώς αναποτελεσματικά.

Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η κοινωνική και επαγγελματική πίεση. Η ανάγκη για άμεση επιστροφή στην εργασία ή το σχολείο, ο φόβος μήπως μια απλή αδιαθεσία εξελιχθεί σε σοβαρότερη κατάσταση, αλλά και η επιθυμία των ασθενών να έχουν τον έλεγχο των θεραπευτικών αποφάσεων, τους οδηγούν στο να δραματοποιούν την κλινική τους εικόνα.

Το έλλειμμα επικοινωνίας και οι προηγούμενες εμπειρίες

Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα συμπεράσματα της μελέτης συνδέεται με τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ υγειονομικών και πολιτών. Οι συμμετέχοντες που είχαν βιώσει στο παρελθόν απόρριψη ή υποτίμηση των ενοχλήσεών τους από επαγγελματίες υγείας εμφάνιζαν σημαντικά μεγαλύτερη τάση να παραποιήσουν τα δεδομένα. Όπως προκύπτει, η υπερβολή λειτουργεί συχνά ως άμυνα για να μπορέσει ο ασθενής «να ακουστεί».

Ο επικεφαλής ερευνητής της μελέτης, Δρ. Άλιστερ Θορπ, Επίκουρος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα, επισημαίνει ότι το ζητούμενο δεν είναι η στοχοποίηση των πολιτών, αλλά η ουσιαστική αναβάθμιση της επικοινωνίας στο ιατρείο. Όπως εξηγεί, δεν αρκεί ένας γιατρός να αρνηθεί τη συνταγογράφηση λέγοντας απλώς στον ασθενή να περιμένει να περάσει η ίωση. Απαιτείται σαφής καθοδήγηση για τη διαχείριση και ανακούφιση των συμπτωμάτων, καθώς και ακριβείς οδηγίες για τα προειδοποιητικά σημάδια που απαιτούν επανεκτίμηση.

Η ανάγκη για μια νέα σχέση εμπιστοσύνης

Η υπερκατανάλωση αντιβιοτικών αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, λόγω της ανάπτυξης ανθεκτικών μικροβίων. Για να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο, η μελέτη υπογραμμίζει πως η λύση δεν βρίσκεται στην καχυποψία απέναντι στους ασθενείς, αλλά στην καλλιέργεια μιας σχέσης ειλικρίνειας και ενσυναίσθησης. Όταν οι πολίτες νιώθουν ότι οι ανησυχίες τους λαμβάνονται σοβαρά υπόψη, μειώνεται δραστικά η ανάγκη να καταφύγουν σε παραπλανητικές τακτικές για να λάβουν την περίθαλψη που αναζητούν.