Οστά και φάρμακα: Οι 5 κατηγορίες θεραπειών που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο κατάγματος

Η σταδιακή απώλεια της οστικής μάζας θεωρείται συνήθως μια φυσική συνέπεια της γήρανσης, των ορμονικών αλλαγών κατά την εμμηνόπαυση ή της έλλειψης σωματικής άσκησης. Εντούτοις, ένα σημαντικό αίτιο που συχνά διαφεύγει της προσοχής των ασθενών αφορά τη λήψη συγκεκριμένων φαρμακευτικών αγωγών για την αντιμετώπιση χρόνιων παθήσεων. Ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων, όταν λαμβάνονται μακροχρόνια, ενδέχεται να αποδυναμώσουν τη δομή των οστών και να οδηγήσουν σε αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων.

Οι 5 ομάδες φαρμάκων που επηρεάζουν την οστική πυκνότητα

Σύμφωνα με ιατρικά δεδομένα και σχετικές αναφορές ειδικών στην εφημερίδα Washington Post, η επίδραση των φαρμάκων στα οστά αφορά θεραπείες ευρείας χρήσης, οι οποίες συχνά είναι κρίσιμες ή και σωτήριες για την υγεία των ασθενών. Οι βασικότερες κατηγορίες περιλαμβάνουν:

• Κορτικοστεροειδή: Σκευάσματα όπως η πρεδνιζόνη χορηγούνται για την καταστολή της φλεγμονής σε νόσους όπως το άσθμα, ο ερυθηματώδης λύκος και άλλα αυτοάνοσα νοσήματα. Η μακροχρόνια λήψη τους από το στόμα περιορίζει τον σχηματισμό νέου οστού, επιταχύνει την οστική απώλεια και διαταράσσει τη διαχείριση του ασβεστίου από τον οργανισμό. Το Αμερικανικό Κολέγιο Ρευματολογίας συνιστά έλεγχο όταν η ημερήσια αγωγή διαρκεί για περισσότερους από τρεις μήνες.
• Αναστολείς αρωματάσης: Φάρμακα όπως η αναστροζόλη, η λετροζόλη και η εξεμεστάνη χρησιμοποιούνται στη θεραπεία ορμονοευαίσθητων μορφών καρκίνου του μαστού. Καθώς μειώνουν τα οιστρογόνα —τα οποία προστατεύουν φυσικά τα οστά— μπορούν να επιταχύνουν σημαντικά τη μείωση της οστικής μάζας κατά τη διάρκεια της πολυετούς αγωγής.
• Αντιεπιληπτικά: Ορισμένα παλαιότερης γενιάς σκευάσματα, όπως η φαινυτοΐνη, η φαινοβαρβιτάλη και η καρβαμαζεπίνη, που συνταγογραφούνται για την επιληψία ή τον νευροπαθητικό πόνο, μπορούν να επηρεάσουν τον μεταβολισμό της βιταμίνης D. Η συνέπεια είναι η μειωμένη απορρόφηση του ασβεστίου και η σταδιακή αποδυνάμωση του σκελετού.
• Θεραπείες στέρησης ανδρογόνων: Στον καρκίνο του προστάτη, οι θεραπείες καταστέλλουν την τεστοστερόνη για να περιορίσουν τα καρκινικά κύτταρα. Ωστόσο, η έλλειψη τεστοστερόνης οδηγεί σε απώλεια οστικής και μυϊκής μάζας, αυξάνοντας παράλληλα την πιθανότητα πτώσεων. Οι διεθνείς ουρολογικές κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν μέτρηση οστικής πυκνότητας πριν από την έναρξη της θεραπείας.
• Εκλεκτικοί Αναστολείς Επαναπρόσληψης Σεροτονίνης (SSRIs): Αντικαταθλιπτικά όπως η φλουοξετίνη και η σερτραλίνη έχουν συσχετιστεί σε επιδημιολογικές μελέτες με αυξημένη συχνότητα καταγμάτων, αν και η επιστημονική κοινότητα εξετάζει ακόμη κατά πόσο αυτό οφείλεται στο ίδιο το φάρμακο ή σε συννοσηρότητες και πτώσεις.

Παράγοντες κινδύνου και η ανάγκη για ιατρική παρακολούθηση

Η λήψη κάποιας από τις παραπάνω αγωγές δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι ο ασθενής θα εκδηλώσει οστεοπενία ή οστεοπόρωση. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι εξατομικευμένος και εξαρτάται από τη δοσολογία, τη διάρκεια της θεραπείας, την ηλικία, το φύλο, την προϋπάρχουσα κατάσταση των οστών και το ατομικό ιστορικό καταγμάτων.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι σε καμία περίπτωση οι ασθενείς δεν πρέπει να διακόπτουν ή να τροποποιούν τη φαρμακευτική τους αγωγή αυτόβουλα. Η αντιμετώπιση του προβλήματος έγκειται στην τακτική παρακολούθηση της οστικής πυκνότητας, στην έγκαιρη ανίχνευση της οστικής απώλειας και, εφόσον κριθεί απαραίτητο από τον θεράποντα ιατρό, στη λήψη προληπτικών μέτρων, όπως συμπληρώματα βιταμίνης D και ασβεστίου ή ειδική φαρμακευτική προστασία των οστών.