Φέτα: Γιατί ακριβαίνει το εθνικό μας προϊόν – Οι ζωονόσοι, το έλλειμμα γάλακτος και η πίεση στα ράφια

Σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία βρίσκεται η ελληνική αγορά φέτας, καθώς οι εκτεταμένες απώλειες στο εγχώριο ζωικό κεφάλαιο έχουν περιορίσει δραστικά τη διαθέσιμη πρώτη ύλη. Οι ζωονόσοι της ευλογιάς και του αφθώδους πυρετού επέφεραν βαρύ πλήγμα στην κτηνοτροφία, οδηγώντας σε μείωση της παραγωγής πρόβειου γάλακτος, την ώρα που η ζήτηση από το εξωτερικό παραμένει ισχυρή. Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στα σούπερ μάρκετ, το οποίο αναγκάζει τους Έλληνες καταναλωτές να περιορίσουν τις αγοραζόμενες ποσότητες.

Το βαρύ τίμημα των ζωονόσων και το έλλειμμα στην πρώτη ύλη

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Φέτας, Μιχάλης Σαράντης, στο συνέδριο του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων, οι απώλειες των τελευταίων δύο ετών ανέρχονται σε περίπου 500.000 ζώα που θανατώθηκαν στο πλαίσιο των υγειονομικών μέτρων. Ιδιαίτερα έντονο ήταν το πρόβλημα στη Μυτιλήνη, όπου οι απώλειες άγγιξαν τις 80.000 ζώα.

Η δραματική αυτή συρρίκνωση του ζωικού κεφαλαίου είχε ως συνέπεια τη μείωση της παραγωγής πρόβειου γάλακτος κατά περίπου 80.000 τόνους. Το κενό αυτό μεταφράζεται σε ένα έλλειμμα περίπου 20.000 τόνων τελικού προϊόντος φέτας, ασκώντας ασφυκτική πίεση στα αποθέματα των παραγωγικών μονάδων, τα οποία βρίσκονται πλέον σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Ισχυρές εξαγωγές, αυξήσεις τιμών και πτώση της εγχώριας κατανάλωσης

Παρά τις πιέσεις στην παραγωγή, οι διεθνείς αγορές συνεχίζουν να απορροφούν σημαντικές ποσότητες, με τις εξαγωγές να καταγράφουν ετήσια αύξηση της τάξης του 7%. Οι ξένοι αγοραστές αποδέχονται τις αυξημένες τιμές, ωστόσο η εικόνα στην εγχώρια αγορά είναι διαφορετική.

Στην Ελλάδα, τα στοιχεία δείχνουν ότι η μέση τιμή της φέτας κατέγραψε άνοδο κατά 6,2%, φτάνοντας στα 11,75 ευρώ το κιλό. Παρότι η αξία των πωλήσεων ενισχύθηκε κατά 2,7% (στα 174,6 εκατ. ευρώ), ο όγκος των πωλήσεων υποχώρησε κατά 3,3%, στα 14,9 εκατ. κιλά. Η αύξηση του τζίρου, επομένως, τροφοδοτείται αποκλειστικά από τον πληθωρισμό της τιμής και όχι από πραγματική αύξηση της ζήτησης. Προκειμένου να συγκρατηθεί η πτώση, οι βιομηχανίες και τα σούπερ μάρκετ ενισχύουν σταδιακά τις προωθητικές ενέργειες, με το μερίδιο των προσφορών να κινείται κοντά στο 25% του συνολικού τζίρου.

Η στροφή στη συσκευασμένη φέτα και ο ορίζοντας ανάκαμψης

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαφοροποίηση μεταξύ χύμα και συσκευασμένου προϊόντος. Η συσκευασμένη φέτα κερδίζει διαρκώς έδαφος, καταγράφοντας αύξηση τζίρου κατά 7,7% και αύξηση όγκου κατά 1,6%, αντιπροσωπεύοντας πλέον το 33,8% της συνολικής αξίας πωλήσεων. Αντίθετα, η χύμα φέτα είδε τον όγκο των πωλήσεών της να συρρικνώνεται κατά 5,3%.

Σε επίπεδο μεριδίων, ο Αγροτικός Γαλακτοκομικός Συνεταιρισμός Καλαβρύτων διατηρεί την πρώτη θέση με μερίδιο 15,1%, ακολουθούμενος από την εταιρεία Optima (φέτα Ήπειρος) με 12,4%, τη Δωδώνη και τη Βαλμάς. Το μεγάλο στοίχημα για την επόμενη ημέρα παραμένει η αποκατάσταση της πρωτογενούς παραγωγής. Όπως επισημαίνουν οι εκπρόσωποι του κλάδου, θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο χρόνια προκειμένου να αναπληρωθεί το ζωικό κεφάλαιο και να ομαλοποιηθεί η ροή γάλακτος στην αγορά.