Τι είναι τα «σύννεφα της φωτιάς» που επιδεινώνουν τις δασικές πυρκαγιές στην Ευρώπη

Την ώρα που χώρες όπως η Γαλλία και η Ισπανία βρίσκονται αντιμέτωπες με μερικές από τις χειρότερες δασικές πυρκαγιές των τελευταίων ετών, η επιστημονική κοινότητα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για ένα ακραίο μετεωρολογικό φαινόμενο. Τα λεγόμενα «σύννεφα της φωτιάς» ή αλλιώς pyroCb, σύμφωνα με αναλυτικά στοιχεία του Guardian, συμβάλλουν καθοριστικά στην επικίνδυνη κλιμάκωση και την επιδείνωση της γενικότερης κατάστασης στα πύρινα μέτωπα.

Με απλά λόγια, τα εν λόγω σύννεφα αποτελούν τεράστια καταιγιδοφόρα νέφη που γεννιούνται στην καρδιά μιας μεγάλης δασικής πυρκαγιάς. Η τεράστια ποσότητα θερμότητας και ενέργειας που απελευθερώνεται από τη φωτιά ωθεί γρήγορα προς τα πάνω μια πυκνή στήλη καπνού. Όταν αυτή η στήλη φτάσει σε μεγάλο υψόμετρο, η χαμηλότερη ατμοσφαιρική πίεση προκαλεί την ψύξη του αέρα. Ως αποτέλεσμα, οι υδρατμοί συμπυκνώνονται και σχηματίζουν ένα σύννεφο ικανό να παράγει ισχυρούς ανέμους, ακόμα και κεραυνούς. Στις περιπτώσεις που η πυρκαγιά είναι εξαιρετικά έντονη, το νέφος αυτό μπορεί να φτάσει σε ύψος έως και 15 χιλιομέτρων, διαπερνώντας ακόμη και τη στρατόσφαιρα.

Ο Ρικ ΜακΡέι, επίκουρος καθηγητής στην ερευνητική ομάδα δασικών πυρκαγιών του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας (UNSW), εξηγεί πως πρόκειται ουσιαστικά για μια πλήρη καταιγίδα εντός της στήλης καπνού. Τα φαινόμενα αυτά μπορούν να επηρεάσουν έως και 10.000 κυβικά χιλιόμετρα της ατμόσφαιρας, προκαλώντας τεράστιες επιπτώσεις. Οι θυελλώδεις άνεμοι που συνοδεύουν τα σύννεφα αυτά επιταχύνουν δραματικά την εξάπλωση των μετώπων, καθιστώντας τη συμπεριφορά της φωτιάς απρόβλεπτη και επικίνδυνη για τα πληρώματα πυρόσβεσης και τους πολίτες.

Παράλληλα, οι κεραυνοί που εκπέμπονται από τα σύννεφα φωτιάς μπορούν να πυροδοτήσουν νέες εστίες σε μεγάλες αποστάσεις. Το φαινόμενο αυτό, το οποίο η NASA έχει χαρακτηρίσει γλαφυρά ως τον «δράκο που εξαπολύει ανάμεσα στα σύννεφα», καταγράφηκε για πρώτη φορά στην Αυστραλία στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και έκτοτε εμφανίζεται με αυξανόμενη συχνότητα. Αντίστοιχες εικόνες είχαν παρατηρηθεί και κατά τις καταστροφικές πυρκαγιές στην Καλιφόρνια το 2022, ωστόσο η εμφάνισή τους στη Γαλλία ενδέχεται να αποτελεί μια πρωτόγνωρη πρόκληση.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η κλιματική κρίση διαμορφώνει τις ιδανικές συνθήκες για τη συχνότερη εκδήλωση ακραίων δασικών πυρκαγιών και, κατ’ επέκταση, τη δημιουργία αυτών των νεφών. Η αλλαγή των ατμοσφαιρικών συνθηκών και του παγκόσμιου κλίματος δείχνει ότι η τάση αυτή θα ενταθεί τα επόμενα χρόνια, απαιτώντας νέες στρατηγικές πρόληψης και διαχείρισης κρίσεων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.