Σχέδιο απομάκρυνσης πυρηνικού υλικού από τη μυστική «Εγκατάσταση 99» στη Συρία

Σχέδιο για την ασφαλή απομάκρυνση πυρηνικού υλικού από τη μυστική «Εγκατάσταση 99» στη Συρία βρίσκεται σε εξέλιξη, σύμφωνα με αποκαλύψεις του ιστότοπου Axios. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά την επίτευξη συμφωνίας επί των βασικών αρχών ανάμεσα στην κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, τη νέα συριακή κυβέρνηση και το Ισραήλ, αποτρέποντας πιθανές στρατιωτικές συγκρούσεις στην περιοχή.

Σύμφωνα με πληροφορίες από δύο Ισραηλινούς αξιωματούχους, το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ διατηρούσε αποθηκευμένο πυρηνικό υλικό, το οποίο συνδεόταν με το παλαιότερο πρόγραμμα του πυρηνικού αντιδραστήρα Αλ-Κίμπαρ. Αμερικανός αξιωματούχος διευκρίνισε ότι το υλικό αυτό περιλάμβανε «yellowcake» –μια σκόνη από μεταλλοφόρο ούρανο– καθώς και άλλα υπολείμματα και απόρρητα κατάλοιπα από την ίδια εγκατάσταση. Παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο υλικό δεν επαρκεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, οι αρχές εξέφραζαν έντονες ανησυχίες ότι θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη δημιουργία μιας «βρόμικης βόμβας», μιας συσκευής δηλαδή που διασκορπίζει ραδιενεργό υλικό.

Λίγο μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, οι Ισραηλινοί Αμυντικές Δυνάμεις είχαν βομβαρδίσει τις εισόδους της «Εγκατάστασης 99» για να αποκλείσουν κάθε πρόσβαση. Για περισσότερο από έναν χρόνο, Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ συζητούσαν παρασκηνιακά τον τρόπο διαχείρισης της κατάστασης, με στενή συνεργασία μεταξύ του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου και του αντίστοιχου γραφείου του Ισραηλινού πρωθυπουργού.

Το Ισραήλ διαμήνυσε στην κυβέρνηση Τραμπ ότι δεν θα επιτρέψει την παραμονή του υλικού, απειλώντας ακόμη και με νέους βομβαρδισμούς εάν διαπιστώνονταν προσπάθειες πρόσβασης από συριακής πλευράς. Παράλληλα, υπήρχαν φόβοι από ισραηλινής πλευράς για πιθανή εμπλοκή της Τουρκίας. Τελικά, οι ΗΠΑ προέτρεψαν το Ισραήλ σε αυτοσυγκράτηση και ενημέρωσαν σχετικά τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA).

Πριν από περίπου τρεις εβδομάδες, επιτεύχθηκε τετραμερής συμφωνία και υπεγράφη σχετικό πλαίσιο μεταξύ της IAEA και της συριακής κυβέρνησης για την απομάκρυνση του υλικού. Αν και οι εργασίες στο πεδίο δεν έχουν ολοκληρωθεί πλήρως, η διπλωματική οδός φαίνεται πως εκτόνωσε μια κρίσιμη κατάσταση για τη Μέση Ανατολή.