Προϊόντα περιόδου: Πώς διαμορφώνονται οι τιμές στα ράφια μετά τη μείωση του ΦΠΑ – Το οικονομικό όφελος

Σε μια σημαντική φορολογική παρέμβαση με άμεσο κοινωνικό και οικονομικό πρόσημο προχωρά η κυβέρνηση, έπειτα από τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για τη μείωση του συντελεστή ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο φόρος προστιθέμενης αξίας σε σερβιέτες και ταμπόν πρόκειται να υποχωρήσει από το 24% στο 13%, με ημερομηνία εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027, σηματοδοτώντας μια ουσιαστική ελάφρυνση στον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Η μείωση του ΦΠΑ στο 13% και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής

Το μέτρο αυτό εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο φορολογικών ελαφρύνσεων και απαντά σε ένα πάγιο αίτημα γυναικείων οργανώσεων και καταναλωτικών ενώσεων. Για δεκαετίες, τα είδη γυναικείας υγιεινής αντιμετωπίζονταν φορολογικά ως καταναλωτικά αγαθά πολυτελείας, υπαγόμενα στον ανώτατο συντελεστή 24%. Η μετάταξή τους στον μειωμένο συντελεστή 13% αποτελεί αναγνώριση του γεγονότος ότι πρόκειται για είδη πρώτης ανάγκης, τα οποία καλύπτουν θεμελιώδεις βιολογικές λειτουργίες.

Η εφαρμογή του μέτρου τοποθετείται χρονικά για τις αρχές του 2027, ώστε να ενσωματωθεί ομαλά στις δημοσιονομικές προβλέψεις και να διασφαλιστεί η σταθερότητα των δημοσίων εσόδων, παρέχοντας ταυτόχρονα το απαραίτητο περιθώριο στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ και τα φαρμακεία για την τεχνική προσαρμογή των συστημάτων τους.

Πώς θα μεταφραστεί η αλλαγή στις τιμές των ραφιών

Η μείωση του φορολογικού συντελεστή κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες αναμένεται να επιφέρει ορατή μείωση στις τελικές τιμές λιανικής, υπό την απαραίτητη προϋπόθεση ότι οι λιανέμποροι και οι προμηθευτές θα περάσουν ακέραιο το όφελος στους καταναλωτές.

Στην πράξη, η μαθηματική μείωση στη λιανική τιμή διαμορφώνεται περίπου στο 8,87%. Για παράδειγμα:

• Ένα πακέτο προϊόντων περιόδου που σήμερα πωλείται προς 4,00 ευρώ (με καθαρή αξία περίπου 3,23 ευρώ και ΦΠΑ 0,77 ευρώ), με συντελεστή 13% θα διαμορφωθεί περίπου στα 3,65 ευρώ, προσφέροντας εξοικονόμηση 0,35 ευρώ ανά συσκευασία.
• Μια συσκευασία αξίας 5,50 ευρώ αναμένεται να υποχωρήσει γύρω στα 5,00 ευρώ.
• Οικονομικές πολυσυσκευασίες αξίας 8,00 ευρώ θα δουν την τιμή τους να πέφτει στα 7,29 ευρώ.

Σε ετήσια βάση, το σωρευτικό όφελος για ένα νοικοκυριό με περισσότερες από μία γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία καθίσταται ιδιαίτερα αισθητό, αντισταθμίζοντας εν μέρει τις έντονες πληθωριστικές πιέσεις που καταγράφηκαν τα προηγούμενα έτη στα είδη καθημερινής φροντίδας.

Η αντιμετώπιση της «περιόδου φτώχειας» και το ευρωπαϊκό πλαίσιο

Πέρα από την καθαρά οικονομική πτυχή, η πρωτοβουλία συνδέεται άμεσα με την καταπολέμηση του φαινομένου της λεγόμενης «περιόδου φτώχειας» (period poverty), της αδυναμίας δηλαδή ευάλωτων πολιτών να καλύψουν το κόστος των απαραίτητων μέσων υγιεινής. Η Ελλάδα ευθυγραμμίζεται με την ευρωπαϊκή τάση, όπου πολλές χώρες έχουν ήδη μειώσει ή και μηδενίσει τον σχετικό φόρο, αποδομώντας το λεγόμενο «tampon tax».

Το επόμενο μεγάλο στοίχημα για τους ελεγκτικούς μηχανισμούς του κράτους και το Υπουργείο Ανάπτυξης θα είναι η διασφάλιση της πλήρους μετακύλισης της μείωσης του φόρου στην τελική τιμή, χωρίς να απορροφηθεί το όφελος από τα περιθώρια κέρδους της εφοδιαστικής αλυσίδας.