Προεδρικές εκλογές στη Βουλγαρία: Κάλπες με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη σκιά της Μόσχας

Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τη νοτιοανατολική Ευρώπη, οι πολίτες στη Βουλγαρία καλούνται την Κυριακή 25 Οκτωβρίου να εκλέξουν τον νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Η εκλογική αναμέτρηση, στην οποία συμμετέχουν συνολικά 27 υποψήφιοι, υπερβαίνει τα στενά εσωτερικά πολιτικά όρια. Το αποτέλεσμά της αναμένεται να καθορίσει όχι μόνο τις εύθραυστες ισορροπίες στο εσωτερικό της χώρας, αλλά και τη στρατηγική στάση της Σόφιας απέναντι στις διεθνείς συμμαχίες και τη ρωσική επιρροή.

Δημοσκοπικό προβάδισμα Γιότοβα και το σενάριο του δεύτερου γύρου

Το πολιτικό σκηνικό κυριαρχείται από την αντιπαράθεση δύο βασικών διεκδικητών. Φαβορί των δημοσκοπήσεων εμφανίζεται η Ιλιάνα Γιότοβα, η οποία ανέλαβε την προεδρία μετά την αποχώρηση του Ρούμεν Ράντεφ, έχοντας προηγουμένως διατελέσει αντιπρόεδρός του. Η υποψηφιότητά της στηρίζεται από τον συνασπισμό του Ράντεφ και το Βουλγαρικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, καταγράφοντας ποσοστά κοντά στο 43%.

Κύριος αντίπαλός της είναι ο οικονομολόγος και πρώην υπηρεσιακός πρωθυπουργός Αντρέι Γκιούροφ, ο οποίος συγκεντρώνει περίπου 29% και υποστηρίζεται από τον φιλοευρωπαϊκό και μεταρρυθμιστικό συνασπισμό «Συνεχίζουμε την Αλλαγή – Δημοκρατική Βουλγαρία» (PP-DB). Στην τρίτη θέση ακολουθεί με περίπου 11% ο Κοσταντίν Κοσταντίνοφ, επικεφαλής του εθνικιστικού κόμματος «Αναγέννηση».

Το εκλογικό σύστημα θέτει αυστηρές προϋποθέσεις για νίκη από τον πρώτο γύρο: απαιτείται απόλυτη πλειοψηφία (άνω του 50%) επί των εγκύρων, αλλά και συμμετοχή άνω του 50% του εκλογικού σώματος. Καθώς η προσέλευση υπολογίζεται κοντά στο 40%, η εκλογική μάχη θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα οδηγηθεί σε δεύτερο γύρο την 1η Νοεμβρίου ανάμεσα στη Γιότοβα και τον Γκιούροφ.

Η ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα και η σύγκρουση για την Ουκρανία

Στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας έχει βρεθεί η ασφάλεια στην ευρύτερη ζώνη της Μαύρης Θάλασσας, υπό τη σκιά του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία. Πρόσφατα περιστατικά επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) κοντά στις βουλγαρικές ακτές έχουν εντείνει τις ανησυχίες για τη ναυσιπλοΐα και την προστασία των εμπορικών οδών.

Οι δύο βασικοί μονομάχοι εκφράζουν εκ διαμέτρου αντίθετες προσεγγίσεις. Η Ιλιάνα Γιότοβα εστιάζει στην ανάγκη άμεσης διπλωματικής επίλυσης της σύγκρουσης, απορρίπτοντας κατηγορηματικά οποιοδήποτε ενδεχόμενο αποστολής Βούλγαρων στρατιωτών στην Ουκρανία. Αντιθέτως, ο Αντρέι Γκιούροφ υιοθετεί καθαρά ευρωατλαντική ρητορική, ζητώντας σαφέστερη στάση απέναντι στις ρωσικές προκλήσεις και ουσιαστικά μέτρα θωράκισης της εθνικής ασφάλειας εντός του πλαισίου του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο ρόλος του Μπορίσοφ και το διακύβευμα της πενταετίας

Καθοριστικό ρόλο στην τελική έκβαση θα διαδραματίσει η στάση του κεντροδεξιού κόμματος GERB του Μπόικο Μπορίσοφ. Το κόμμα επέλεξε να μην κατεβάσει δικό του υποψήφιο ούτε να προσφέρει επίσημη στήριξη. Ο ίδιος ο Μπορίσοφ έχει εκφράσει επιφυλάξεις τόσο για τη Γιότοβα όσο και για τον Γκιούροφ, αφήνοντας ουσιαστικά ελεύθερους τους ψηφοφόρους του, οι οποίοι αποτελούν τη ρυθμιστική δύναμη για τον δεύτερο γύρο.

Παρότι η Βουλγαρία διαθέτει κοινοβουλευτικό πολίτευμα, ο ανώτατος άρχων διαθέτει κρίσιμες αρμοδιότητες: εκπροσωπεί τη χώρα στο εξωτερικό, επηρεάζει την αμυντική πολιτική και διατηρεί το δικαίωμα αναπομπής νομοσχεδίων. Συνεπώς, η πενταετής θητεία που ξεκινά θα σηματοδοτήσει τη μελλοντική γεωπολιτική πυξίδα της Σόφιας ανάμεσα στη δυτική ενσωμάτωση και τις παραδοσιακές σχέσεις με τη Μόσχα.