Παραγραφή φορολογικών υποθέσεων: Ποιους ελέγχους και πρόστιμα ακυρώνει η απόφαση του ΣτΕ και η εγκύκλιος της ΑΑΔΕ

Σημαντικές ανατροπές στο πεδίο των φορολογικών ελέγχων και των καταλογισμών επιφέρει νέα εγκύκλιος της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Σε εφαρμογή της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), με την οποία κρίθηκε αντισυνταγματική η δεκαετής παράταση παραγραφής για υποθέσεις φοροδιαφυγής, η φορολογική διοίκηση υποχρεώνεται να «παγώσει» και να θέσει στο αρχείο πλήθος εκκρεμών ελέγχων για τα έτη από το 2012 έως και το 2017.

Ποιες υποθέσεις παραγράφονται και τι ισχύει για τους ανοιχτούς ελέγχους

Η εγκύκλιος που εξέδωσε ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, ορίζει ότι έχει πλέον παραγραφεί οριστικά το δικαίωμα του Δημοσίου να εκδώσει και να κοινοποιήσει νέες πράξεις προσδιορισμού φόρων και προστίμων για τις χρήσεις 2012 και 2013, καθώς και για τα φορολογικά έτη 2014, 2015, 2016 και 2017. Στο πεδίο αυτό εμπίπτουν παραβάσεις φοροδιαφυγής, έκδοσης ή λήψης πλαστών και εικονικών τιμολογίων, νόθευσης παραστατικών και καταχώρισης ανύπαρκτων δαπανών, για τις οποίες η φορολογική αρχή επιχειρούσε να εφαρμόσει τη δεκαετή προθεσμία που θεσπίστηκε το 2019.

Για τις υποθέσεις αυτές που βρίσκονται σε εκκρεμότητα, η ΑΑΔΕ προβλέπει συγκεκριμένες διαδικασίες αρχειοθέτησης σε τρία διακριτά στάδια:

Πρώτον, εάν ο έλεγχος βρίσκεται σε εξέλιξη, συντάσσεται ειδικό σημείωμα περάτωσης και η υπόθεση μπαίνει στο αρχείο. Δεύτερον, εάν έχει επιδοθεί προσωρινός διορθωτικός προσδιορισμός φόρου, η διαδικασία περατώνεται χωρίς την έκδοση οριστικής πράξης. Τρίτον, εάν οι οριστικές πράξεις έχουν υπογραφεί αλλά δεν έχουν ακόμη κοινοποιηθεί στον φορολογούμενο, παραμένουν στον φάκελο και δεν αποστέλλονται ποτέ. Και στις τρεις περιπτώσεις, οι φορολογούμενοι ενημερώνονται ηλεκτρονικά για το κλείσιμο της υπόθεσης.

Τι συμβαίνει με τα κοινοποιημένα πρόστιμα και τις επιστροφές φόρων

Αντίθετα, η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι δεν προβλέπεται αυτόματη διαγραφή φόρων ή ακύρωση προστίμων που έχουν ήδη κοινοποιηθεί επισήμως στους φορολογούμενους. Για τις περιπτώσεις αυτές, η παραγραφή δεν δρα αυτοδικαίως, αλλά συνιστά ισχυρότατο νομικό επιχείρημα για την ανατροπή των καταλογισμών.

Οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να ακολουθήσουν τη διοικητική ή δικαστική οδό, προσφεύγοντας είτε στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) είτε στα αρμόδια τακτικά διοικητικά δικαστήρια, επικαλούμενοι τη νομολογία του ΣτΕ. Παράλληλα, ποσά που έχουν ήδη βεβαιωθεί ή καταβληθεί δεν διαγράφονται ούτε επιστρέφονται αυτόματα χωρίς προηγούμενη ακυρωτική απόφαση, κάτι που ισχύει και για εκπρόθεσμες δηλώσεις που υποβλήθηκαν κατόπιν εντολής ελέγχου.

Σε ισχύ οι ποινικές διαδικασίες για τη φοροδιαφυγή

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι η παραγραφή του φορολογικού σκέλους δεν επηρεάζει τις ποινικές ευθύνες. Η παραγραφή του δικαιώματος επιβολής φόρων δεν εξισώνεται με απαλλαγή από ποινική δίωξη για αδικήματα φοροδιαφυγής.

Η διοίκηση της ΑΑΔΕ έχει δώσει ρητή εντολή στις υπηρεσίες να διαβιβάζουν κανονικά και χωρίς καθυστέρηση μηνυτήριες αναφορές στις εισαγγελικές αρχές, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις και έχουν συνταχθεί οι σχετικές εκθέσεις ελέγχου, ιδίως για περιπτώσεις μεγάλης κλίμακας πλαστών και εικονικών φορολογικών στοιχείων.