«Ο θάνατος κλέβει, ο θάνατος νίβει»: Το φιλόδοξο λογοτεχνικό ντεμπούτο του Ανδρέα Κωσταγεώργου

Στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία, οι πρωτοεμφανιζόμενες φωνές συχνά επιλέγουν την ασφάλεια των δοκιμασμένων φορμών. Ο Ανδρέας Κωσταγεώργος, γεννημένος στην Αθήνα το 2003, επιλέγει συνειδητά τον αντίθετο δρόμο με το πρώτο του μυθιστόρημα υπό τον τίτλο «Ο θάνατος κλέβει, ο θάνατος νίβει» (εκδόσεις Παρουσία). Επιχειρώντας να εισηγηθεί μια αισθητική πρόταση που ο ίδιος χαρακτηρίζει ως «νεομοντερνισμό», ο νεαρός συγγραφέας παραδίδει ένα έργο μεγαλόπνοο, τολμηρό και αναμφίβολα ιδιοσυγκρασιακό, το οποίο ισορροπεί ανάμεσα στην υπαρξιακή αγωνία και τη γλωσσική εκζήτηση.

Η αναμέτρηση με το πεπερασμένο και η αθηναϊκή περιπλάνηση

Ο κεντρικός άξονας της πλοκής παρακολουθεί τον Βάιο, έναν σαραντάχρονο συνθέτη κλασικής μουσικής και αναγνωρίσιμη μορφή της αθηναϊκής αβάν-γκαρντ. Η ξαφνική διάγνωση μιας ανίατης μορφής καρκίνου τού αφήνει μόλις έξι μήνες ζωής, ανατρέποντας βίαια κάθε σταθερά. Ο πρωταγωνιστής έρχεται αντιμέτωπος με τις θεμελιώδεις παραμέτρους της ύπαρξής του: τη δύναμη της τέχνης, τη λογική, την οικογένεια και τον έρωτα.

Με φόντο τη λεωφόρο Παπάγου στου Ζωγράφου, ο ήρωας περιπλανιέται σε μια αστική διαδρομή εσωτερικού αναστοχασμού, παλεύοντας με τον τρόμο, την οργή και τη δυσκολία να ανακοινώσει την αλήθεια στη σύντροφό του. Παρά το γεγονός ότι η ματιά ενός εικοσάχρονου δημιουργού πάνω σε έναν σαραντάχρονο άνδρα αποκαλύπτει κατά τόπους μια ηλικιακή απόσταση και μια κατασκευασμένη εμπειρία, η ψυχική κατάρρευση του χαρακτήρα διατηρεί έναν ιδιόμορφο μαγνητισμό.

Γλωσσική ροή και επιρροές από Μπέρνχαρντ και Σελίν

Η αφήγηση δομείται πάνω στις αναπαραστάσεις μιας συνείδησης που αρνείται να θέσει όρια μπροστά στην επικείμενη εκμηδένιση. Οι προτάσεις εκτείνονται σε μάκρος, οι παρενθέσεις διαδέχονται η μία την άλλη και οι λέξεις γεννούν διαρκώς νέες συνειρμικές διαδρομές. Πρόκειται για έναν αδιάκοπο μονόλογο όπου η σκέψη αναδιπλώνεται και αυτοαναιρείται, παραπέμποντας ευθέως στη στιλιστική μανιέρα συγγραφέων όπως ο Τόμας Μπέρνχαρντ και ο Λουί-Φερντινάν Σελίν.

Στο υπόβαθρο του κειμένου διαφαίνεται σαφώς το χαϊντεγκεριανό «Είναι-προς-Θάνατον», καθώς η επανάληψη και η σταδιακή αποδόμηση της βεβαιότητας μετατρέπονται σε όχημα υπαρξιακής κάθαρσης. Ο θάνατος στο έργο δεν λειτουργεί απλώς ως βιολογικό τέλος, αλλά ως καταλύτης που αφαιρεί τα περιττά στρώματα της καθημερινότητας και εξαγνίζει τη συνείδηση.

Μεταξύ νεανικής τόλμης και εκδοτικών ελλείψεων

Το εγχείρημα του Κωσταγεώργου δεν στερείται αδυναμιών. Η επιθυμία να συμπεριληφθούν τα πάντα σε μια ενιαία ροή λόγου οδηγεί ορισμένες φορές σε φλυαρία και σε μια επίδειξη διανοητικότητας που δοκιμάζει την αναγνωστική υπομονή. Παράλληλα, είναι εμφανής η απουσία αυστηρής φιλολογικής επιμέλειας σε ζητήματα στίξης και τονισμού, στοιχείο που αδικεί τη συνολική προσπάθεια.

Ωστόσο, πίσω από τις όποιες ατέλειες, αναδύεται μια πηγαία συγγραφική τόλμη. Ο Κωσταγεώργος επιδεικνύει αξιοσημείωτη πίστη στη δύναμη της γλώσσας και αποτυπώνει με συνέπεια τη δική του εκδοχή για τον νεομοντερνισμό, αφήνοντας υποσχέσεις για τη μελλοντική του πορεία στα ελληνικά γράμματα.