Κλιματική αλλαγή στην αεροπορία: Πώς μικρές αλλαγές ύψους πτήσης μπορούν να σώσουν το κλίμα

Εκατοντάδες εμπορικές πτήσεις θα κληθούν να αλλάξουν πορεία πάνω από τον βορειοανατολικό Ατλαντικό Ωκεανό τους επόμενους δύο χειμώνες, στο πλαίσιο ενός πρωτοποριακού πειράματος που στοχεύει να αποδείξει πώς μικρές αλλαγές ύψους πτήσης μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις της αεροπορίας στο κλίμα. Η βρετανική κυβέρνηση στηρίζει τη δοκιμή, η οποία ξεκίνησε την Τρίτη και πραγματοποιείται σε επίπεδο ολόκληρου εναέριου διαδρόμου, με στόχο την αποφυγή σχηματισμού ιχνών συμπύκνωσης, γνωστών ως contrails. Η Google συνεισφέρει τις προβλέψεις της, βασισμένες σε τεχνητή νοημοσύνη, για τον εντοπισμό των περιοχών όπου είναι πιθανός ο σχηματισμός τους.

Όταν τα αεροσκάφη διέρχονται από ψυχρές και υγρές περιοχές της ατμόσφαιρας, γύρω από τα σωματίδια αιθάλης που εκπέμπουν οι κινητήρες μπορεί να σχηματιστούν κρύσταλλοι πάγου, δημιουργώντας νέφη που παγιδεύουν τη θερμότητα και συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Η περιοχή ελέγχου Shanwick, στο ανατολικό τμήμα του βορειοατλαντικού διαδρόμου, αποτελεί σημαντική πύλη εναέριας κυκλοφορίας μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής, αλλά και σημείο όπου συχνά σχηματίζονται τέτοια ίχνη.

Το ερευνητικό πρόγραμμα, διάρκειας 30 μηνών και με την ονομασία Operation Blue Skies, περιλαμβάνει δοκιμαστικές περιόδους φέτος τον χειμώνα και τον επόμενο, κατά τις οποίες οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας θα δίνουν οδηγίες σε ορισμένες πτήσεις να αποκλίνουν έως και 2.000 πόδια από την προγραμματισμένη πορεία τους. Σύμφωνα με τη βρετανική κυβέρνηση, πρόκειται για μικρές προσαρμογές ύψους εντός των συνήθων πτητικών λειτουργιών, οι οποίες θα συντονίζονται μέσω των καθιερωμένων καναλιών επικοινωνίας. Προβλέπονται περίπου 20 έως 40 ημέρες δοκιμών ανά χειμώνα, με περίπου 10.000 πτήσεις να διέρχονται από τον εναέριο χώρο του Shanwick κατά τη διάρκεια των δοκιμών, ενώ εκατοντάδες εξ αυτών θα αλλάζουν πορεία.

Όπως ανέφερε ο Πωλ Χότζον, τεχνικός επικεφαλής της Google για το Operation Blue Skies, αυτό το ποσοστό της τάξης του 1% έως 5% κρίνεται αρκετό ώστε να καταδειχθεί στατιστικά σημαντική μείωση του σχηματισμού contrails σε επίπεδο εναέριου διαδρόμου. Μεμονωμένες αεροπορικές εταιρείες είχαν ήδη πειραματιστεί στο παρελθόν με αλλαγές ύψους πτήσης. Νωρίτερα φέτος, η Google και η American Airlines ανακοίνωσαν ότι, με τη χρήση του εργαλείου πρόβλεψης που βασίζεται σε τεχνητή νοημοσύνη, η αεροπορική εταιρεία κατάφερε να μειώσει σημαντικά τις κλιματικές επιπτώσεις ορισμένων πτήσεών της.

Οι λεπτές, λευκές γραμμές που σχηματίζονται πίσω από τα αεροσκάφη ευθύνονται για σημαντικό ποσοστό της υπερθέρμανσης του πλανήτη, σύμφωνα με τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Contrails.org, ο οποίος εντάσσεται στην ομάδα Breakthrough Energy που ίδρυσε ο Μπιλ Γκέιτς. Η βρετανική κυβέρνηση χρηματοδοτεί πάνω από το μισό του κόστους της μελέτης, το οποίο ανέρχεται σε 5 εκατομμύρια λίρες, αποδεικνύοντας τη δέσμευση της πολιτείας και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας στην πράσινη μετάβαση των μεταφορών.