Καλλιόπη Χαραλάμπους: Η ανάγκη για ενεργό συμμετοχή στην εκπαίδευση και η δύναμη του παιδικού σινεμά

Σε μια εποχή όπου οι οθόνες κυριαρχούν στην καθημερινότητα και η προσοχή των ενηλίκων συχνά διασπάται, η νέα γενιά εξακολουθεί να ζητά κάτι θεμελιώδες: να την ακούσουμε και να την κοιτάξουμε ουσιαστικά. Με αφορμή την 9η διοργάνωση του Παιδικού και Εφηβικού Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας, η εμπνεύστρια και διευθύντριά του, Καλλιόπη Χαραλάμπους, ανοίγει έναν ουσιαστικό διάλογο για τις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής, τον ρόλο της τέχνης και τα κενά που παρατηρούνται στη σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα.

Με κεντρικό σύνθημα «Κοίτα με», ο θεσμός επιδιώκει να δώσει ουσιαστικό βήμα στις ιστορίες, τις ανησυχίες και τα συναισθήματα των παιδιών και των εφήβων. Μέσα από επιλεγμένες ταινίες που αποτυπώνουν τον κόσμο από τη δική τους σκοπιά, το φεστιβάλ αναδεικνύει την ανάγκη για καλλιέργεια της ενσυναίσθησης, της συμπερίληψης και της κριτικής σκέψης, πέρα από τους περιορισμούς των παραδοσιακών διδακτικών μεθόδων.

Το σύνθημα «Κοίτα με» απέναντι στην κυριαρχία των μικρών οθονών

Το διαχρονικό αίτημα των παιδιών παραμένει σταθερό ανά τις γενιές: αποζητούν την αμέριστη προσοχή των μεγαλυτέρων. Όπως επισημαίνει η Καλλιόπη Χαραλάμπους, αυτό που έχει διαφοροποιηθεί δραματικά είναι η διαθεσιμότητα των ίδιων των γονέων και εκπαιδευτικών. Παγιδευμένοι συχνά στις μικρές οθόνες των κινητών τηλεφώνων και στην ψηφιακή πολυδιάσπαση, οι ενήλικες νομίζουν ότι παρατηρούν, χωρίς ωστόσο να βλέπουν σε βάθος τις ανάγκες της νέας γενιάς.

Ο κινηματογράφος στη μεγάλη οθόνη δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τα ψηφιακά μέσα, αλλά προσφέρει μια ριζικά διαφορετική εμπειρία. Χαρίζει στα παιδιά χρόνο, βάθος και ποιότητα, μακριά από τη λογική της γρήγορης και επιφανειακής κατανάλωσης περιεχομένου. Μια κινηματογραφική ιστορία που σέβεται την παιδική νοημοσύνη διαθέτει τη δύναμη να αποτυπωθεί ανεξίτηλα στη μνήμη και να μετακινήσει συναισθηματικά τον θεατή.

Η απουσία διδακτισμού και οι ταινίες που αγγίζουν ταμπού

Βασική αρχή του φεστιβάλ από την ίδρυσή του το 2018 είναι η παρουσίαση ταινιών που εκφράζουν αυθεντικά την οπτική των ανηλίκων και όχι την αντίληψη των ενηλίκων για αυτούς. Το πρόγραμμα αποφεύγει συνειδητά τον διδακτισμό και την αφ’ υψηλού προσέγγιση, δίνοντας προτεραιότητα σε ζητήματα που απασχολούν ουσιαστικά τους σημερινούς νέους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ταινία «Ο Βασιλιάς των Περιπλανώμενων», η οποία καταπιάνεται με τη σχέση ενός 11χρονου κοριτσιού με τον άστεγο πατέρα του που πάσχει από σχιζοφρένεια, προσεγγίζοντας με αθωότητα θέματα που στην κοινωνία παραμένουν ταμπού.

Αυτή η ειλικρίνεια δεν συγκινεί μόνο το ανήλικο κοινό. Σύμφωνα με την κ. Χαραλάμπους, οι ίδιοι οι γονείς εκπλήσσονται όταν συνειδητοποιούν ότι μια «παιδική» προβολή τούς αφορά άμεσα, προκαλώντας έντονες εσωτερικές διεργασίες και βαθύτερη κατανόηση των σχέσεών τους.

Εκπαιδευτική παρέμβαση πέρα από τα όρια της αίθουσας

Το έργο του φεστιβάλ δεν περιορίζεται στις προβολές του Νοεμβρίου, αλλά εκτείνεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους μέσα από εργαστήρια και δράσεις σε σχολεία ολόκληρης της χώρας. Η ενεργή συμμετοχή των μαθητών αποτελεί θεμελιώδη άξονα της εκπαιδευτικής διαδικασίας, ένα στοιχείο που συχνά απουσιάζει από τη δομή του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος.

Με τη διεύρυνση των προβολών εκτός του Μεγάρου Μουσικής και σε περισσότερες γειτονιές της Αθήνας, ο πολιτισμός γίνεται πιο προσβάσιμος για όλες τις οικογένειες. Στόχος της διοργάνωσης παραμένει η σταθερή ενίσχυση του διαλόγου με τους νέους, θέτοντας ως επόμενο μεγάλο ορόσημο τη συμπλήρωση δέκα ετών συνεχούς πολιτιστικής και παιδαγωγικής προσφοράς.