Ισπανία: Πώς εξάλειψαν το ψάρι-«εισβολέα» στα Πυρηναία – Η θεαματική επιστροφή της ζωής σε 10 μήνες

Μία από τις πιο επιτυχημένες και σύνθετες επιχειρήσεις οικολογικής αποκατάστασης ολοκληρώθηκε στα Πυρηναία της Ισπανίας. Οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν την πλήρη εξάλειψη ενός χωροκατακτητικού είδους ψαριού από δύο ορεινές λίμνες μεγάλου υψομέτρου, γεγονός που οδήγησε σε εντυπωσιακή αναγέννηση της τοπικής βιοποικιλότητας μόλις δέκα μήνες μετά την παρέμβαση.

Η επιχείρηση έλαβε χώρα στις διασυνδεδεμένες λίμνες Τρες Εστάνις δελ Μιγκ και Τρες Εστάνις δε Μπάις, εντός του Φυσικού Πάρκου Αλτ Πιρινέου. Το οικοσύστημα των λιμνών βρισκόταν υπό σοβαρή απειλή εξαιτίας της παρουσίας του «πισκάρντο» (Phoxinus spp.), ενός μικρού ψαριού που δεν ανήκει στη φυσική πανίδα της περιοχής αλλά εισήχθη κατά λάθος από ανθρώπους ως ζωντανό δόλωμα για την αλιεία πέστροφας.

Η οικολογική ζημιά και η καινοτόμος μέθοδος αντιμετώπισης

Παρά το μικρό του μέγεθος, το πισκάρντο διαθέτει τεράστια προσαρμοστικότητα και υψηλή αναπαραγωγική ικανότητα, με αποτέλεσμα να αναπτύξει πυκνούς πληθυσμούς και να διαταράξει ριζικά την τροφική αλυσίδα. Τρεφόμενο με μικρούς υδρόβιους οργανισμούς καθώς και με αυγά και προνύμφες αμφιβίων, οδήγησε σε ραγδαία συρρίκνωση τους τοπικούς πληθυσμούς της πανίδας.

Αρχικά, οι ερευνητές προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα με συμβατικές μεθόδους, όπως δίχτυα, παγίδες και ηλεκτραλιεία, οι οποίες όμως αποδείχθηκαν ανεπαρκείς για την οριστική εξάλειψή του. Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος LIFE RESQUE ALPYR, οι ειδικοί εφάρμοσαν μια διαφορετική λύση: τη χρήση ροτενόνης, ενός βιοδιασπώμενου ιχθυοκτόνου φυσικής προέλευσης.

Επιστροφή των αμφιβίων και κρυστάλλινα νερά

Τα ευρήματα της παρακολούθησης, δέκα μήνες μετά την επέμβαση, χαρακτηρίζονται εντυπωσιακά. Στις δύο λίμνες δεν εντοπίστηκε ούτε ένα δείγμα του εισβολέα, ενώ καταγράφηκε αξιοσημείωτη βελτίωση στη διαύγεια των υδάτων. Το πλέον ενθαρρυντικό στοιχείο ήταν η επανεμφάνιση αμφιβίων και ασπόνδυλων ειδών, οργανισμών που είχαν εξαφανιστεί πλήρως από τα πρώτα προγράμματα παρακολούθησης το 2014.

Σύμφωνα με το επιστημονικό κέντρο CEAB-CSIC, η αποκατάσταση ξεπέρασε την απλή απομάκρυνση του ξενικού είδους, πυροδοτώντας τη φυσική επάνοδο της αυτόχθονης πανίδας και τη συνολική εξυγίανση του υδάτινου περιβάλλοντος.

Απόλυτη περιβαλλοντική ασφάλεια

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην περιβαλλοντική ασφάλεια της ουσίας. Όπως εξήγησε ο Μπάρεντ Λ. βαν Ντρούχε, ερευνητής του Ινστιτούτου Περιβαλλοντικής Διάγνωσης και Μελετών Νερού (IDAEA-CSIC), η ροτενόνη διασπάστηκε ακριβώς όπως προβλεπόταν, με χρόνο ημιζωής 10 έως 20 ημέρες. Οι συνεχείς δειγματοληψίες απέδειξαν ότι δεν υπήρξε καμία διαρροή ή μόλυνση στον ποταμό που τροφοδοτείται από τις λίμνες.

Αν και η διαδικασία απαιτεί συνεχή μακροχρόνια παρακολούθηση, τα αποτελέσματα αποδεικνύουν περίτρανα ότι τα υποβαθμισμένα οικοσυστήματα υψηλού υψομέτρου μπορούν να αναγεννηθούν, δημιουργώντας ένα πολύτιμο επιστημονικό προηγούμενο για μελλοντικές δράσεις διάσωσης σε ολόκληρη την Ευρώπη.