Γαλλία: Η παγίδα του χρέους, η πίεση των αγορών και η κοινωνική αντίσταση στη λιτότητα

Σε ένα επικίνδυνο σταυροδρόμι βρίσκεται η γαλλική οικονομία, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διπλή πρόκληση: από τη μία πλευρά οι διεθνείς αγορές απαιτούν άμεση δημοσιονομική προσαρμογή και από την άλλη οι πολίτες αρνούνται να επωμιστούν το βάρος νέων μέτρων λιτότητας. Το κρίσιμο ερώτημα που πλανάται πάνω από το Παρίσι είναι αν η χώρα μπορεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών χωρίς να πυροδοτήσει μια ανεξέλεγκτη πολιτική και κοινωνική κρίση.

Εκτροχιασμός του χρέους και πίεση στις αποδόσεις των ομολόγων

Οι επενδυτές ζητούν ολοένα και υψηλότερη απόδοση για να συνεχίσουν να δανείζουν το γαλλικό κράτος. Η απόδοση του δεκαετούς γαλλικού ομολόγου προσέγγισε πρόσφατα το 5%, φτάνοντας σε επίπεδα που δεν είχαν παρατηρηθεί εδώ και σχεδόν είκοσι πέντε χρόνια. Παράλληλα, η διαφορά απόδοσης έναντι των γερμανικών ομολόγων (spread) εκτινάχθηκε κοντά στις 160 μονάδες βάσης, αντικατοπτρίζοντας την αύξηση του αντιλαμβανόμενου ρίσκου.

Η εικόνα αυτή έχει οδηγήσει σε μια πρωτοφανή ανατροπή των ισορροπιών στην Ευρωζώνη: η Γαλλία δανείζεται πλέον με υψηλότερο κόστος σε σχέση με την Ελλάδα και την Ιταλία, ενώ πολλές γαλλικές επιχειρήσεις επενδυτικής βαθμίδας δανείζονται φθηνότερα από το ίδιο το κράτος. Με το δημόσιο χρέος να αγγίζει τα 3,5 τρισεκατομμύρια ευρώ (περίπου 120% του ΑΕΠ), το κόστος εξυπηρέτησής του εκτιμάται στα 79 δισεκατομμύρια ευρώ για φέτος και αναμένεται να φθάσει τα 91 δισεκατομμύρια το 2027, ξεπερνώντας κρίσιμες κρατικές δαπάνες όπως αυτές για την παιδεία και την άμυνα.

Το πακέτο λιτότητας και οι έντονες κοινωνικές αντιδράσεις

Η κληρονομιά της εννεαετούς προεδρίας του Εμανουέλ Μακρόν, κατά την οποία το χρέος διογκώθηκε κατά περισσότερο από 1 τρισεκατομμύριο ευρώ, σε συνδυασμό με την κοινοβουλευτική αδυναμία μετά τις εκλογές του 2024, έχει περιπλέξει την κατάσταση. Η μειοψηφική κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί προωθεί ένα πακέτο δημοσιονομικής προσαρμογής ύψους 43 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει περικοπές δαπανών, περιορισμούς στις αυξήσεις μισθών των δημοσίων υπαλλήλων και παρεμβάσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα.

Η απάντηση της κοινωνίας ήταν άμεση και δυναμική. Μαζικές διαδηλώσεις από εκπαιδευτικούς, υγειονομικούς και δημόσιους υπαλλήλους παρέλυσαν μεγάλες πόλεις, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι οι πολίτες δεν προτίθενται να δεχθούν νέες περικοπές στο εισόδημα και τις κοινωνικές υπηρεσίες. Με τη φορολογική επιβάρυνση να βρίσκεται ήδη στο 44% του ΑΕΠ —σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ— τα περιθώρια νέων φόρων είναι πρακτικά ανύπαρκτα.

Το οικονομικό ρίσκο και ο πολιτικός ορίζοντας του 2027

Πέρα από τις κοινωνικές αναταράξεις, οι αναλυτές προειδοποιούν για τον κίνδυνο μιας υφεσιακής παγίδας. Μια απότομη λιτότητα ενδέχεται να καταστείλει την ήδη ασθενή οικονομική δραστηριότητα, συμπιέζοντας τα φορολογικά έσοδα και επιδεινώνοντας τελικά τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ. Το δημοσιονομικό έλλειμμα, που προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 5,4% του ΑΕΠ φέτος, παραμένει μακριά από το ευρωπαϊκό όριο του 3%.

Το πολιτικό σκηνικό γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027. Η Μαρίν Λεπέν επιχειρεί να παρουσιαστεί ως υπεύθυνη δημοσιονομική δύναμη υποσχόμενη μείωση του ελλείμματος, την ώρα όμως που προτείνει μειώσεις ΦΠΑ και χαμηλότερα όρια συνταξιοδότησης. Η Γαλλία βρίσκεται ενώπιον μιας δυσεπίλυτης εξίσωσης, όπου η ανάγκη για δημοσιονομική πειθαρχία συγκρούεται με την κοινωνική συνοχή και την πολιτική βιωσιμότητα.