Η τέχνη της βιβλιοδεσίας στο επίκεντρο: Περφόρμανς και διάλογος για το μέλλον των βιβλιοθηκών στο Ινστιτούτο Γκαίτε

Η συνάντηση της καταγεγραμμένης γνώσης με τη χειροτεχνική παράδοση βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πρωτότυπης εκδήλωσης που φιλοξενεί η βιβλιοθήκη του Goethe-Institut στην Αθήνα. Εξετάζοντας πώς οι παραδοσιακές πρακτικές μπορούν να επαναπροσδιορίσουν τον σύγχρονο ρόλο των βιβλιοθηκών, η εκδήλωση συνδυάζει μια συμμετοχική περφόρμανς, την παρουσίαση μιας ειδικής έκδοσης και έναν πολυφωνικό διάλογο, ολοκληρώνοντας το ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Common Crafts – Common Libraries».

Το συγκεκριμένο εγχείρημα ένωσε εννέα βιβλιοθήκες του δικτύου Goethe-Institut, από την Αθήνα έως το Ζάγκρεμπ, οι οποίες συνεργάστηκαν στενά με τεχνίτες, εικαστικούς και τοπικές κοινότητες. Μέσα από πρακτικές όπως η βιβλιοδεσία, η υφαντική, το κέντημα και η επιδιόρθωση υλικών, το πρόγραμμα διερεύνησε πώς οι έννοιες της φροντίδας, της συντήρησης και της έμπρακτης μάθησης μπορούν να διευρύνουν τον κοινωνικό και πολιτιστικό ιστό των δημόσιων χώρων ανάγνωσης.

Η βιβλιοδεσία ως κοινωνικός δεσμός και συλλογική έκφραση

Κεντρικό ρόλο στη βραδιά έχει η παρουσίαση του βιβλίου «Common Crafts – Common Libraries: Methods and Stories from Nine Cities», καθώς και τα συμπεράσματα του εργαστηρίου «Things That Hold Together», το οποίο σχεδίασε η επιμελήτρια τέχνης Εύα Βασλαματζή. Το εργαστήριο δεν προσέγγισε τη βιβλιοδεσία ως μια απλή τεχνική διαδικασία, αλλά ως μια ισχυρή μεταφορά για τους δεσμούς που ενώνουν τις ανθρώπινες κοινότητες.

Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να επισκεφθούν το ιστορικό βιβλιοδετείο της Θάλειας Μιχελάκη στα Εξάρχεια και να γνωρίσουν από κοντά παραδοσιακές τεχνικές —από τη βυζαντινή και την ιαπωνική βιβλιοδεσία έως τη δερματόδετη και την πανόδετη μορφή. Μέσα από συλλογικό πειραματισμό, συνέθεσαν μια κοινή έκδοση, μετατρέποντας μεμονωμένες αφηγήσεις και διαφορετικά υλικά σε ένα ενιαίο, συλλογικό έργο τέχνης.

Από το χαρτί στον χώρο: Η περφόρμανς «ENGAGÉ»

Τη σκυτάλη της βραδιάς παίρνει η συμμετοχική περφόρμανς «AGKAZÉ (ENGAGÉ)» της ομάδας Collectif MASI, την οποία ίδρυσαν το 2018 η ελληνοαρμένισσα αρχιτέκτονας Μαντλέν Ανηψητάκη και ο Γάλλος κοινωνιολόγος Σιμόν Ριντλέρ. Το καλλιτεχνικό δίδυμο μεταφέρει τη φιλοσοφία της βιβλιοδεσίας από το φυσικό αντικείμενο στο ανθρώπινο σώμα και την αρχιτεκτονική του χώρου.

Μέσα από συνεργατικές κινήσεις και τη χρήση μεγάλων χάρτινων επιφανειών, οι επισκέπτες καλούνται να συνδιαμορφώσουν μια εφήμερη, μεταβαλλόμενη κατασκευή. Με αυτόν τον τρόπο, η βιβλιοθήκη μετατρέπεται σε έναν ζωντανό «χώρο-βιβλίο», όπου η ανάγνωση παύει να είναι μια στατική πράξη και μετατρέπεται σε βιωματική εμπειρία συλλογικής δημιουργίας.

Το μέλλον των βιβλιοθηκών ως υποδομές φροντίδας

Η εκδήλωση κορυφώνεται με μια ανοιχτή συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, στην οποία συμμετέχουν προσωπικότητες από διαφορετικά πεδία του πολιτισμού: η επιμελήτρια Εύα Βασλαματζή, η εικαστικός Μαρία Βαρελά με εξειδίκευση στην υφαντική, ο μουσειολόγος Τόμας Γκάισλερ, η θεωρητικός Σάνον Μάτερν και ο σύμβουλος πολιτισμού Γιάννης Τροχόπουλος.

Η συζήτηση επικεντρώνεται στον ρόλο των βιβλιοθηκών στον 21ο αιώνα, εξετάζοντάς τες όχι απλώς ως αποθετήρια έντυπου υλικού, αλλά ως δυναμικές κοινωνικές υποδομές. Μέσα από τη διασταύρωση της χειροτεχνίας με τη θεωρητική σκέψη, αναδεικνύεται η ανάγκη για χώρους που προάγουν τη συνεργασία, την επαναχρησιμοποίηση πόρων και τη διατήρηση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.