«Τα κάλαντα των καβουριών το 1643»: Το χριστουγεννιάτικο θαύμα του Γουίλιαμ Μάινορς στη σύγχρονη λογοτεχνία

Ανήμερα τα Χριστούγεννα του 1643, στα αχαρτογράφητα νερά του Ινδικού Ωκεανού νότια της Ινδονησίας, ένα εμπορικό πλοίο της βρετανικής Εταιρείας των Ανατολικών Ινδιών άλλαξε τον ρου της γεωγραφικής ιστορίας. Ο καπετάνιος Γουίλιαμ Μάινορς, επικεφαλής του σκάφους «Ρόαγιαλ Μαίρη», εντόπισε μια απομονωμένη κουκκίδα γης, την οποία και ονόμασε Νησί των Χριστουγέννων. Με αφετηρία αυτό το πραγματικό ιστορικό γεγονός, η συγγραφέας Ελένη Κωνσταντινίδου υπογράφει το βιβλίο «Όλη η Αλήθεια για τα Κατάλευκα Δόντια του Γουίλιαμ Μάινορς» (εκδόσεις Πατάκη), συνθέτοντας μια πρωτότυπη, ευφυή και ξεκαρδιστική περιπέτεια.

Ιστορικά γεγονότα και κόκκινα καβούρια σε ρόλο ορχήστρας

Το πραγματικό Νησί των Χριστουγέννων παρέμεινε ακατοίκητο για αιώνες, μέχρι να αποκαλυφθούν τα πλούσια κοιτάσματα φωσφορικού άλατος –βασικού λευκαντικού συστατικού για οδοντόκρεμες– αλλά και το μοναδικό φυσικό φαινόμενο της μαζικής μετανάστευσης των ενδημικών κόκκινων καβουριών. Εκατομμύρια πορφυρά οστρακόδερμα μετακινούνται κάθε φθινόπωρο από την ενδοχώρα προς τη θάλασσα, καλύπτοντας κάθε επιφάνεια σαν ζωντανό χαλί.

Η συγγραφέας εκμεταλλεύεται αριστοτεχνικά αυτά τα στοιχεία και τα μπολιάζει με σουρεαλιστική μαγεία. Στο ταλαιπωρημένο πλήρωμα του Μάινορς, όπου τα τρόφιμα λιγοστεύουν και τα πνεύματα οξύνονται επικίνδυνα, ο αφηγητής Μάθιου και ο 13χρονος Ιρλανδός μούτσος Κόλιν γίνονται μάρτυρες ενός απρόσμενου θεάματος: τα καβούρια του νησιού δεν κινούνται απλώς σιωπηλά, αλλά οργανώνουν μια πρωτοφανή «δαγκανομουσική». Υπό τις προσταγές του βασιλιά τους, ο οποίος μιλά άπταιστα την ανθρώπινη γλώσσα, εκτελούν πασίγνωστα χριστουγεννιάτικα τραγούδια μέσα από «δαγκανοκρουσίες», μετατρέποντας την απόγνωση των ναυτικών σε γιορτή.

Από τον Λιούις Κάρολ στον Ρόαλντ Νταλ: Ανατροπή και κριτική ματιά

Το έργο ξεχωρίζει στην ελληνική βιβλιοπαραγωγή, καθώς σπάνια εγχώριοι δημιουργοί επιλέγουν μακρινούς, εξωτικούς τόπους περασμένων αιώνων με διεθνές καστ χαρακτήρων. Η αφήγηση της Κωνσταντινίδου συνομιλεί ευθέως με τη βρετανική παράδοση του παραλόγου, αντλώντας επιρροές από την «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» του Λιούις Κάρολ και το σκοτεινά παιγνιώδες σύμπαν του Ρόαλντ Νταλ, στο πνεύμα του «Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο σοκολάτας».

Παράλληλα, πίσω από το πλούσιο χιούμορ και τον φρενήρη ρυθμό, διατυπώνεται μια διακριτική μα καίρια κριτική απέναντι στην αποικιοκρατική νοοτροπία και την αλαζονεία των θαλασσοπόρων της εποχής. Η εικονογράφηση της Κάλλης Ντολτσέτη, με έντονη καρτουνίστικη αισθητική και κινηματογραφική ζωντάνια, συμπληρώνει άρτια το κείμενο, χαρίζοντας στους αναγνώστες μια πολυαισθητηριακή εμπειρία γεμάτη χρώματα, ήχους και ευρηματικότητα.