Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων: Νέο κύμα προσφυγών για την ΕΑΣ – Στο μικροσκόπιο η στρέβλωση της κλίμακας

Ένας νέος κύκλος μαζικών δικαστικών διεκδικήσεων ανοίγει για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, καθώς η εφαρμογή της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης (ΕΑΣ) βρίσκεται εκ νέου στο επίκεντρο του δικαστικού ενδιαφέροντος. Δύο κρίσιμες παράλληλες διαδικασίες στα ανώτατα δικαστήρια της χώρας —στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) για τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα και στο Ελεγκτικό Συνέδριο για τους πρώην δημοσίους υπαλλήλους— αποτελούν το έναυσμα για την κατάθεση χιλιάδων νέων αγωγών ενώπιον των διοικητικών Πρωτοδικείων.

Το «αγκάθι» της μη προοδευτικής παρακράτησης

Σε αντίθεση με παλαιότερες προσφυγές, η νομική βάση των νέων διεκδικήσεων δεν εστιάζει στη συνταγματικότητα της ΕΑΣ αυτής καθαυτής, η οποία έχει ήδη επικυρωθεί από τη Δικαιοσύνη, αλλά στον άδικο τρόπο επιβολής της. Συγκεκριμένα, καταγγέλλεται η πλήρης απουσία προοδευτικότητας στον μηχανισμό παρακράτησης. Με βάση το ισχύον καθεστώς, όσοι λαμβάνουν μεικτή κύρια σύνταξη ή άθροισμα συντάξεων άνω των 1.468 ευρώ επιβαρύνονται με συντελεστή από 3% έως 14%, ο οποίος όμως επιβάλλεται οριζόντια σε ολόκληρο το ποσό και όχι στο υπερβάλλον τμήμα, από το πρώτο ευρώ.

Αντίστοιχη στρέβλωση παρατηρείται και στις επικουρικές συντάξεις, όπου το όριο ενεργοποίησης της εισφοράς έχει οριστεί στα 300 ευρώ μηνιαίως. Το αποτέλεσμα είναι συχνά παράδοξο: μετά την παρακράτηση της ΕΑΣ, συνταξιούχοι με οριακά υψηλότερες μεικτές αποδοχές καταλήγουν να λαμβάνουν χαμηλότερο καθαρό ποσό από συναδέλφους τους με χαμηλότερες αρχικές συντάξεις, γεγονός που καταστρατηγεί κάθε έννοια φορολογικής δικαιοσύνης.

Τα δημοσιονομικά δεδομένα και ο ρόλος του ΑΚΑΓΕ

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι εισηγήσεις ενώπιον των ανώτατων δικαστηρίων αναγνωρίζουν την έλλειψη προοδευτικής κλιμάκωσης στην παρακράτηση. Παράλληλα, σημειώνεται ότι μια ενδεχόμενη εκλογίκευση της εισφοράς δεν απειλεί τη δημοσιονομική ισορροπία του κράτους. Τα ποσά που εισπράττονται μέσω της ΕΑΣ δεν καταλήγουν στον κρατικό προϋπολογισμό ως γενικά δημόσια έσοδα, αλλά κατευθύνονται απευθείας στον Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ) για τη διασφάλιση των μελλοντικών συντάξεων. Στον συγκεκριμένο λογαριασμό, τα αποθεματικά που βρίσκονται κατατεθειμένα στην Τράπεζα της Ελλάδος ξεπερνούν ήδη τα 23 δισεκατομμύρια ευρώ, παρέχοντας ένα ασφαλές ταμειακό περιθώριο.

Γιατί επιστρέφουν στα δικαστήρια οι συνταξιούχοι

Όπως επισημαίνει ο έγκριτος εργατολόγος Δημήτρης Μπούρλος, ο οποίος επιχειρηματολόγησε στο Ελεγκτικό Συνέδριο υπέρ της θέσπισης αναλογικότερης κλίμακας, η διεκδίκηση αναδρομικών ποσών προϋποθέτει την άσκηση εξατομικευμένων αγωγών. Η εμπειρία των προηγούμενων ετών —όπως η νομοθετική ρύθμιση του 2020 που περιόρισε την καταβολή αναδρομικών μόνο σε όσους είχαν ήδη προσφύγει έως τον Ιούνιο του 2020— λειτουργεί αποτρεπτικά για την αναμονή πολιτικών αποφάσεων.

Με δεδομένη την πάγια πρακτική των ανώτατων δικαστηρίων να μην αποδίδουν αναδρομική ισχύ στις αποφάσεις τους για το σύνολο των πολιτών, χιλιάδες συνταξιούχοι επιλέγουν ξανά τη δικαστική οδό, επωμιζόμενοι το σχετικό οικονομικό κόστος, προκειμένου να διασφαλίσουν τα έννομα συμφέροντά τους σε περίπτωση δικαίωσης.